Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 11 SGK Toán 11

Bài 19. Lôgarit   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xây dựng công thức đổi cơ số của lôgarit
Giả sử đã cho log⁡aM\log_a M và ta muốn tính log⁡bM\log_b M. Để tìm mối liên hệ giữa log⁡aM\log_a M và log⁡bM\log_b M, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a) Đặt y=log⁡aMy = \log_a M, tính MM theo yy;

b) Lấy lôgarit theo cơ số bb cả hai vế của kết quả nhận được trong câu a, từ đó suy ra công thức mới để tính yy.

Lời giải

a) Đặt y=log⁡aMy = \log_a M.

Theo định nghĩa của lôgarit, đẳng thức y=log⁡aMy = \log_a M tương đương với:

M=ay.M = a^y.

Vậy M=ayM = a^y.

b) Lấy lôgarit theo cơ số bb cả hai vế của đẳng thức M=ayM = a^y, ta được:

log⁡bM=log⁡b(ay).\log_b M = \log_b\left(a^y\right).

Áp dụng công thức lôgarit của một lũy thừa (log⁡bay=ylog⁡ba\log_b a^y = y\log_b a), vế phải trở thành:

log⁡bM=y log⁡ba.\log_b M = y\,\log_b a.

Vì a≠1a \ne 1 và a>0a > 0 nên log⁡ba≠0\log_b a \ne 0, do đó chia cả hai vế cho log⁡ba\log_b a:

y=log⁡bMlog⁡ba.y = \dfrac{\log_b M}{\log_b a}.

Mặt khác y=log⁡aMy = \log_a M, nên ta suy ra công thức đổi cơ số:

log⁡aM=log⁡bMlog⁡ba.\log_a M = \dfrac{\log_b M}{\log_b a}.

*Kiểm tra:* Với a=2, b=10, M=8a = 2,\ b = 10,\ M = 8: vế trái log⁡28=3\log_2 8 = 3; vế phải log⁡8log⁡2=0,9030,301≈3\dfrac{\log 8}{\log 2} = \dfrac{0,903}{0,301} \approx 3. Hai vế bằng nhau, công thức đúng.

Đáp số

M=ayM = a^ylog⁡aM=log⁡bMlog⁡ba\log_a M = \dfrac{\log_b M}{\log_b a}

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.