Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.16 trang 19 SGK Toán 11

Bài 20. Hàm số mũ và hàm số lôgarit   Đã kiểm chéo

Đề bài

Vẽ đồ thị của các hàm số sau:

a) y=log⁡xy = \log x;

b) y=log⁡13xy = \log_{\frac{1}{3}} x.

Lời giải

Nhận xét chung. Hàm số y=log⁡axy=\log_a x có tập xác định D=(0;+∞)D=(0;+\infty), đồ thị luôn đi qua điểm (1;0)(1;0) và nằm hoàn toàn bên phải trục tung (nhận trục OyOy làm tiệm cận đứng). Nếu a>1a>1 thì hàm số đồng biến (đồ thị đi lên); nếu 0<a<10<a<1 thì hàm số nghịch biến (đồ thị đi xuống).

a) y=log⁡xy=\log x (tức y=log⁡10xy=\log_{10} x).

Vì cơ số a=10>1a=10>1 nên hàm số đồng biến trên (0;+∞)(0;+\infty).

Lập bảng một số giá trị:

| xx | 110\dfrac{1}{10} | 11 | 1010 |
|---|---|---|---|
| y=log⁡xy=\log x | −1-1 | 00 | 11 |

Vẽ các điểm (110;−1)\left(\dfrac{1}{10};-1\right), (1;0)(1;0), (10;1)(10;1) rồi nối lại bằng một đường cong trơn.

Đồ thị:
- nằm bên phải trục OyOy, đi lên từ trái sang phải;
- đi qua điểm (1;0)(1;0);
- nhận trục tung OyOy làm tiệm cận đứng (khi x→0+x\to 0^{+} thì y→−∞y\to -\infty).

b) y=log⁡13xy=\log_{\frac{1}{3}} x.

Vì cơ số a=13a=\dfrac{1}{3} thỏa 0<a<10<a<1 nên hàm số nghịch biến trên (0;+∞)(0;+\infty).

Lập bảng một số giá trị:

| xx | 19\dfrac{1}{9} | 13\dfrac{1}{3} | 11 | 33 | 99 |
|---|---|---|---|---|---|
| y=log⁡13xy=\log_{\frac{1}{3}} x | 22 | 11 | 00 | −1-1 | −2-2 |

Vẽ các điểm (19;2)\left(\dfrac{1}{9};2\right), (13;1)\left(\dfrac{1}{3};1\right), (1;0)(1;0), (3;−1)(3;-1), (9;−2)(9;-2) rồi nối lại bằng một đường cong trơn.

Đồ thị:
- nằm bên phải trục OyOy, đi xuống từ trái sang phải;
- đi qua điểm (1;0)(1;0);
- nhận trục tung OyOy làm tiệm cận đứng (khi x→0+x\to 0^{+} thì y→+∞y\to +\infty).

Kiểm tra lại. Với a): log⁡1=0\log 1=0, log⁡10=1\log 10=1, log⁡110=−1\log\dfrac{1}{10}=-1 (đúng, đồ thị đi lên). Với b): log⁡131=0\log_{\frac13}1=0, log⁡133=−1\log_{\frac13}3=-1, log⁡1313=1\log_{\frac13}\dfrac13=1 (đúng, đồ thị đi xuống). Các kết quả phù hợp với tính đơn điệu đã nêu.

Đáp số

Đồ thị y=log⁡xy=\log x: đồng biến, qua (1;0)(1;0), (10;1)(10;1), (110;−1)\left(\tfrac{1}{10};-1\right), tiệm cận đứng là trục OyOyĐồ thị y=log⁡13xy=\log_{\frac{1}{3}} x: nghịch biến, qua (1;0)(1;0), (3;−1)(3;-1), (13;1)\left(\tfrac{1}{3};1\right), tiệm cận đứng là trục OyOy

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.