Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 33 SGK Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho điểm OO và đường thẳng Δ\Delta không đi qua OO. Gọi dd là đường thẳng đi qua OO và song song với Δ\Delta. Xét hai mặt phẳng phân biệt tuỳ ý (P)(P) và (Q)(Q) cùng chứa dd. Trong các mặt phẳng (P)(P), (Q)(Q) tương ứng kẻ các đường thẳng aa, bb cùng đi qua OO và vuông góc với dd (H.7.16). Giải thích vì sao mp(a,b)mp(a, b) đi qua OO và vuông góc với Δ\Delta.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 33 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.16: Đường thẳng Δ\Delta thẳng đứng. Điểm OO nằm ngoài Δ\Delta; đường thẳng dd qua OO song song với Δ\Delta (ở đây vẽ dd thẳng đứng). Hai mặt phẳng (P)(P) và (Q)(Q) phân biệt cùng chứa dd. Trong (P)(P) kẻ đường thẳng aa qua OO vuông góc với dd, trong (Q)(Q) kẻ đường thẳng bb qua OO vuông góc với dd; aa và bb cùng đi qua OO.

Lời giải

Mặt phẳng mp(a,b)mp(a, b) đi qua OO:

Theo giả thiết, hai đường thẳng aa và bb đều đi qua điểm OO. Vậy mặt phẳng (a,b)(a, b) xác định bởi hai đường thẳng này hiển nhiên đi qua OO.

aa và bb là hai đường thẳng cắt nhau:

Vì (P)(P) và (Q)(Q) là hai mặt phẳng phân biệt cùng chứa dd nên giao tuyến của chúng chính là dd: (P)∩(Q)=d(P) \cap (Q) = d.

- a⊂(P)a \subset (P), a⊥da \perp d và a≠da \ne d (vì aa vuông góc với dd).
- b⊂(Q)b \subset (Q), b⊥db \perp d và b≠db \ne d.

Nếu a≡ba \equiv b thì đường thẳng đó nằm trong cả (P)(P) lẫn (Q)(Q), nên phải thuộc giao tuyến dd, trái với a≠da \ne d. Do đó aa và bb là hai đường thẳng phân biệt, lại cùng đi qua OO nên chúng cắt nhau tại OO.

dd vuông góc với mp(a,b)mp(a, b):

Ta có d⊥ad \perp a và d⊥bd \perp b, trong đó aa, bb là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong mp(a,b)mp(a, b). Theo dấu hiệu nhận biết đường thẳng vuông góc với mặt phẳng (đường thẳng vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau của một mặt phẳng thì vuông góc với mặt phẳng đó), suy ra:
d⊥mp(a,b).d \perp mp(a, b).

Δ\Delta vuông góc với mp(a,b)mp(a, b):

Theo giả thiết d∥Δd \parallel \Delta. Mặt phẳng vuông góc với một trong hai đường thẳng song song thì cũng vuông góc với đường thẳng còn lại. Vì d⊥mp(a,b)d \perp mp(a, b) và Δ∥d\Delta \parallel d nên:
Δ⊥mp(a,b).\Delta \perp mp(a, b).

Kết luận: Mặt phẳng mp(a,b)mp(a, b) đi qua OO và vuông góc với đường thẳng Δ\Delta (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.