Giải Bài 7.9 trang 36 SGK Toán 11
Đề bài
Một cột bóng rổ được dựng trên một sân phẳng. Bạn Hùng đo khoảng cách từ một điểm trên sân, cách chân cột 1 m đến một điểm trên cột, cách chân cột 1 m được kết quả là 1,5 m (H.7.27). Nếu phép đo của Hùng là chính xác thì cột có vuông góc với sân hay không? Có thể kết luận rằng cột không có phương thẳng đứng hay không?
Hình 7.27: Một cột bóng rổ dựng thẳng đứng trên sân. Trên cột, điểm cách chân cột 1 m (đoạn thẳng đứng dài 1 m). Trên sân, điểm cách chân cột 1 m (đoạn nằm ngang dài 1 m). Khoảng cách giữa điểm trên cột và điểm trên sân là 1,5 m (đoạn xiên nét đứt). Tạo thành tam giác với hai cạnh 1 m và cạnh huyền 1,5 m.
Lời giải
Gọi là chân cột, là điểm trên cột với m, là điểm trên sân với m. Theo phép đo của Hùng, m.
a) Cột có vuông góc với sân hay không?
Giả sử cột vuông góc với sân. Khi đó đường thẳng chứa cột vuông góc với mặt phẳng sân nên nó vuông góc với mọi đường thẳng nằm trong sân, trong đó có đường thẳng . Suy ra , tức là tam giác vuông tại .
Áp dụng định lí Pythagore cho tam giác vuông :
Điều này mâu thuẫn với kết quả đo m (vì ).
Vậy nếu phép đo của Hùng là chính xác thì cột không vuông góc với sân.
b) Có thể kết luận cột không có phương thẳng đứng hay không?
Không thể kết luận như vậy. Một đường thẳng có phương thẳng đứng khi và chỉ khi nó vuông góc với mặt phẳng nằm ngang. Đề bài chỉ cho biết sân *phẳng* chứ không cho biết sân *nằm ngang*. Nếu mặt sân bị nghiêng thì ngay cả khi cột có phương thẳng đứng, cột vẫn không vuông góc với sân, và kết quả đo như trên hoàn toàn có thể xảy ra.
Vậy từ phép đo của Hùng, ta chỉ kết luận được cột không vuông góc với sân, chứ không thể kết luận cột không có phương thẳng đứng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.