Giải Bài 7.15 trang 43 SGK Toán 11
Đề bài
Hãy nêu cách đo góc giữa đường thẳng chứa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang tại một vị trí và một thời điểm.
Lời giải
Ý tưởng. Góc giữa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang chính là góc giữa đường thẳng chứa tia sáng và hình chiếu vuông góc của nó trên mặt phẳng nằm ngang. Ta dùng một chiếc cọc thẳng đứng và bóng nắng của nó để dựng ra góc đó rồi đo.
Cách đo.
- Cắm một chiếc cọc thẳng đứng (tức vuông góc với mặt đất nằm ngang) tại vị trí cần đo, với nằm trên mặt đất, là đỉnh cọc. Đo chiều cao cọc .
- Tại thời điểm đó, tia sáng mặt trời đi qua đỉnh in bóng của cọc trên mặt đất; gọi là điểm đầu bóng (bóng của đỉnh ). Khi đó tia sáng đi qua nằm trên đường thẳng . Đo độ dài bóng .
- Vì mặt đất nên là hình chiếu vuông góc của trên mặt đất, do đó là hình chiếu vuông góc của đường thẳng (đường thẳng chứa tia sáng) trên mặt phẳng nằm ngang. Vậy góc giữa tia sáng và mặt phẳng nằm ngang là góc .
- Tam giác vuông tại nên đặt ta có:
Suy ra số đo góc cần tìm:
Kết luận. Chỉ cần đo chiều cao cọc và độ dài bóng nắng của nó trên mặt đất tại vị trí và thời điểm đã cho, rồi tính ; đó là góc giữa đường thẳng chứa tia sáng mặt trời và mặt phẳng nằm ngang.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.