Giải Bài 7.20 trang 53 SGK Toán 11
Đề bài
Hai mái nhà trong Hình 7.72 là hai hình chữ nhật. Giả sử m; m; m.
a) Tính (gần đúng) số đo của góc nhị diện tạo bởi hai nửa mặt phẳng tương ứng chứa hai mái nhà.
b) Chứng minh rằng mặt phẳng vuông góc với mặt đất phẳng. Lưu ý: Đường giao giữa hai mái (đường nóc) song song với mặt đất.
c) Điểm ở độ cao (so với mặt đất) hơn điểm là 0,5 m. Tính (gần đúng) góc giữa mái nhà (chứa ) so với mặt đất.
Hình 7.72: Ảnh một ngôi nhà có hai mái dốc. Trên đỉnh nóc là điểm (ở trên cao), từ đó hai cạnh mái dốc xuống hai điểm và ở hai bên (tạo thành tam giác trên mặt đầu hồi). ở đỉnh, nằm bên trái thấp hơn, nằm bên phải. Các dữ kiện: m, m, m; điểm cao hơn điểm là 0,5 m so với mặt đất.
Lời giải
a) Số đo góc nhị diện tạo bởi hai mái nhà
Đường nóc (giao tuyến của hai mái) là cạnh của góc nhị diện. Vì mỗi mái nhà là hình chữ nhật nên và cùng vuông góc với đường nóc tại . Do đó là góc phẳng của góc nhị diện tạo bởi hai mái nhà.
Xét tam giác , theo định lí côsin:
Suy ra .
Vậy góc nhị diện tạo bởi hai nửa mặt phẳng chứa hai mái nhà có số đo xấp xỉ .
b) Chứng minh mặt phẳng vuông góc với mặt đất
Gọi là đường nóc (đi qua ). Vì hai mái nhà là hình chữ nhật nên và . Mà , là hai đường thẳng cắt nhau tại và cùng nằm trong mặt phẳng nên .
Theo giả thiết, song song với mặt đất nên trong mặt đất có đường thẳng song song với . Vì nên .
Mặt đất chứa đường thẳng vuông góc với , do đó mặt đất vuông góc với mặt phẳng (điều phải chứng minh).
c) Góc giữa mái nhà chứa và mặt đất
Mái nhà chứa cắt (hoặc song song với) mặt đất theo phương của đường nóc . Vì mái là hình chữ nhật nên , do đó góc giữa mái nhà chứa và mặt đất bằng góc giữa và phương nằm ngang.
Theo câu b), mặt phẳng vuông góc với mặt đất (là mặt phẳng thẳng đứng), nên ta xét mọi góc trong mặt phẳng .
Vì cao hơn là m nên đường thẳng hợp với phương nằm ngang góc thoả mãn:
Xét tam giác , theo định lí côsin:
Từ , tia chếch lên trên và hợp với phương nằm ngang góc ; tia nằm phía trên tia và hợp với góc . Do đó hợp với phương nằm ngang góc:
(Thử lại: thấp hơn là m; hợp với phương ngang góc nên thấp hơn là m; chênh lệch m, đúng giả thiết.)
Vậy mái nhà chứa nghiêng so với mặt đất một góc xấp xỉ .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.