Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.32 trang 63 SGK Toán 11

Bài 27. Thể tích   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ một tấm tôn hình vuông có cạnh 8 dm, bác Hùng cắt bỏ bốn phần như nhau ở bốn góc, sau đó bác hàn các mép lại để được một chiếc thùng (không có nắp) như Hình 7.99.

a) Giải thích vì sao chiếc thùng có dạng hình chóp cụt.

b) Tính cạnh bên của thùng.

c) Hỏi thùng có thể chứa được nhiều nhất bao nhiêu lít nước?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 63 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.99: gồm ba hình minh hoạ quá trình gấp tấm tôn. Hình đầu là tấm tôn hình vuông cạnh 8 dm; ở chính giữa là hình vuông nhỏ ABCD cạnh 3 dm; bốn góc của tấm tôn là D', C', B', A'. Khoảng cách từ mép ngoài đến hình vuông giữa được đánh dấu 1 dm (theo cả chiều ngang và dọc ở góc trên trái). Các đường nét đứt nối các đỉnh hình vuông giữa (A, B, C, D) tới các góc tấm tôn (A', B', C', D'), xác định bốn phần hình tam giác bị cắt bỏ ở bốn góc. Hình thứ hai cho thấy sau khi cắt bỏ bốn phần ở góc. Hình thứ ba là chiếc thùng dạng hình chóp cụt sau khi hàn mép: đáy nhỏ ABCD (3 dm) ở trên trong, miệng lớn A'B'C'D' mở rộng ở ngoài.

Lời giải

a) Sau khi gấp bốn mặt bên lên và hàn các mép lại, đáy thùng là hình vuông ABCDABCD cạnh 33 dm, miệng thùng là hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D' cạnh A′B′=8−2⋅1=6A'B' = 8 - 2 \cdot 1 = 6 dm; hai hình vuông này nằm trên hai mặt phẳng song song. Vì bốn phần cắt bỏ ở bốn góc như nhau nên bốn mặt bên là bốn hình thang cân bằng nhau, do đó bốn đường thẳng A′AA'A, B′BB'B, C′CC'C, D′DD'D đồng quy tại một điểm SS. Khi đó S.A′B′C′D′S.A'B'C'D' là hình chóp tứ giác đều và mặt phẳng (ABCD)(ABCD) song song với mặt đáy (A′B′C′D′)(A'B'C'D'), cắt hình chóp theo thiết diện là hình vuông ABCDABCD. Vậy chiếc thùng là phần của hình chóp đều S.A′B′C′D′S.A'B'C'D' nằm giữa hai mặt phẳng song song (ABCD)(ABCD) và (A′B′C′D′)(A'B'C'D'), tức là thùng có dạng hình chóp cụt (đều).

b) Mỗi mặt bên của thùng là một hình thang cân có hai đáy AB=3AB = 3 dm, A′B′=6A'B' = 6 dm và chiều cao bằng khoảng cách từ cạnh hình vuông ABCDABCD đến mép tấm tôn: d=8−32=2,5d = \dfrac{8 - 3}{2} = 2{,}5 dm. Cạnh bên của thùng chính là cạnh bên của hình thang cân này, có hình chiếu trên đáy lớn bằng 6−32=1,5\dfrac{6 - 3}{2} = 1{,}5 dm. Vậy cạnh bên của thùng là 2,52+1,52=8,5=342≈2,92\sqrt{2{,}5^2 + 1{,}5^2} = \sqrt{8{,}5} = \dfrac{\sqrt{34}}{2} \approx 2{,}92 dm.

c) Gọi hh là chiều cao của thùng (khoảng cách giữa hai đáy). Đường cao d=2,5d = 2{,}5 dm của mặt bên có hình chiếu trên mặt phẳng đáy lớn bằng 1,51{,}5 dm nên h=2,52−1,52=4=2h = \sqrt{2{,}5^2 - 1{,}5^2} = \sqrt{4} = 2 dm. Diện tích hai đáy của thùng là S=32=9 (dm2)S = 3^2 = 9 \ (\text{dm}^2) và S′=62=36 (dm2)S' = 6^2 = 36 \ (\text{dm}^2). Thể tích của thùng là V=13h(S+S′+SS′)=13⋅2⋅(9+36+18)=42 (dm3)V = \dfrac{1}{3} h \left( S + S' + \sqrt{S S'} \right) = \dfrac{1}{3} \cdot 2 \cdot (9 + 36 + 18) = 42 \ (\text{dm}^3). Vì 1 dm3=11 \ \text{dm}^3 = 1 lít nên thùng có thể chứa được nhiều nhất 4242 lít nước.

Đáp số

đpcmCạnh bên =8,5=342≈2,92= \sqrt{8,5} = \dfrac{\sqrt{34}}{2} \approx 2,92 dm42 lít

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.