Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.42 trang 65 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương VII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình hộp ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có độ dài tất cả các cạnh bằng aa, AA′⊥(ABCD)AA' \perp (ABCD) và BAD^=60∘\widehat{BAD} = 60^\circ.

a) Tính thể tích của khối hộp ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D'.

b) Tính khoảng cách từ AA đến mặt phẳng (A′BD)(A'BD).

Lời giải

Phân tích. Vì AA′⊥(ABCD)AA' \perp (ABCD) nên ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' là hình hộp đứng (hình lăng trụ đứng tứ giác), đáy ABCDABCD là hình thoi cạnh aa (vì tất cả các cạnh bằng aa) với BAD^=60∘\widehat{BAD}=60^\circ.

Xét tam giác ABDABD có AB=AD=aAB=AD=a và BAD^=60∘\widehat{BAD}=60^\circ nên ABDABD là tam giác đều, suy ra BD=aBD=a.

a) Thể tích khối hộp.

Diện tích đáy (hình thoi):
SABCD=AB⋅AD⋅sin⁡BAD^=a⋅a⋅sin⁡60∘=32a2.S_{ABCD}=AB\cdot AD\cdot\sin\widehat{BAD}=a\cdot a\cdot\sin 60^\circ=\dfrac{\sqrt{3}}{2}a^2.

Đường cao của khối hộp là AA′=aAA'=a (vì AA′⊥(ABCD)AA'\perp(ABCD)). Do đó
V=SABCD⋅AA′=32a2⋅a=32a3=a332.V=S_{ABCD}\cdot AA'=\dfrac{\sqrt{3}}{2}a^2\cdot a=\dfrac{\sqrt{3}}{2}a^3=\dfrac{a^3\sqrt{3}}{2}.

b) Khoảng cách từ AA đến mặt phẳng (A′BD)(A'BD).

Xét khối tứ diện A′.ABDA'.ABD. Vì AA′⊥(ABCD)AA'\perp(ABCD) nên AA′AA' là đường cao hạ từ A′A' xuống đáy ABDABD.

Diện tích tam giác ABDABD (tam giác đều cạnh aa):
SABD=a234.S_{ABD}=\dfrac{a^2\sqrt{3}}{4}.

Thể tích khối tứ diện:
VA′.ABD=13SABD⋅AA′=13⋅a234⋅a=a3312.V_{A'.ABD}=\dfrac{1}{3}S_{ABD}\cdot AA'=\dfrac{1}{3}\cdot\dfrac{a^2\sqrt{3}}{4}\cdot a=\dfrac{a^3\sqrt{3}}{12}.

Mặt khác, coi AA là đỉnh và (A′BD)(A'BD) là mặt đáy thì VA′.ABD=VA.A′BD=13SA′BD⋅d(A,(A′BD))V_{A'.ABD}=V_{A.A'BD}=\dfrac{1}{3}S_{A'BD}\cdot d\big(A,(A'BD)\big).

Tính các cạnh của tam giác A′BDA'BD. Vì AA′⊥(ABCD)AA'\perp(ABCD) nên AA′⊥ABAA'\perp AB, AA′⊥ADAA'\perp AD, do đó:
A′B=AA′2+AB2=a2+a2=a2,A′D=AA′2+AD2=a2,BD=a.A'B=\sqrt{AA'^2+AB^2}=\sqrt{a^2+a^2}=a\sqrt{2},\qquad A'D=\sqrt{AA'^2+AD^2}=a\sqrt{2},\qquad BD=a.

Tam giác A′BDA'BD cân tại A′A'. Gọi MM là trung điểm BDBD thì A′M⊥BDA'M\perp BD và
A′M=A′B2−(BD2)2=2a2−a24=a72.A'M=\sqrt{A'B^2-\Big(\dfrac{BD}{2}\Big)^2}=\sqrt{2a^2-\dfrac{a^2}{4}}=\dfrac{a\sqrt{7}}{2}.

Vậy
SA′BD=12⋅BD⋅A′M=12⋅a⋅a72=a274.S_{A'BD}=\dfrac{1}{2}\cdot BD\cdot A'M=\dfrac{1}{2}\cdot a\cdot\dfrac{a\sqrt{7}}{2}=\dfrac{a^2\sqrt{7}}{4}.

Từ VA.A′BD=13SA′BD⋅d(A,(A′BD))V_{A.A'BD}=\dfrac{1}{3}S_{A'BD}\cdot d\big(A,(A'BD)\big) ta có
d(A,(A′BD))=3VA′.ABDSA′BD=3⋅a3312a274=a334a274=a37=a217.d\big(A,(A'BD)\big)=\dfrac{3V_{A'.ABD}}{S_{A'BD}}=\dfrac{3\cdot\dfrac{a^3\sqrt{3}}{12}}{\dfrac{a^2\sqrt{7}}{4}}=\dfrac{\dfrac{a^3\sqrt{3}}{4}}{\dfrac{a^2\sqrt{7}}{4}}=\dfrac{a\sqrt{3}}{\sqrt{7}}=\dfrac{a\sqrt{21}}{7}.

Kiểm tra. 217≈0,65\dfrac{\sqrt{21}}{7}\approx 0{,}65, hợp lí vì khoảng cách phải nhỏ hơn AA′=aAA'=a và nhỏ hơn AB=aAB=a.

Đáp số

V=a332≈0,87 a3V=\dfrac{a^3\sqrt{3}}{2}\approx 0{,}87\,a^3d(A,(A′BD))=a217≈0,65 ad\big(A,(A'BD)\big)=\dfrac{a\sqrt{21}}{7}\approx 0{,}65\,a

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.