Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 81 SGK Toán 11

Bài 11. Hai đường thẳng song song   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai mặt phẳng (P)(P) và (Q)(Q) cắt nhau theo giao tuyến cc. Một mặt phẳng (R)(R) cắt (P)(P) và (Q)(Q) lần lượt theo các giao tuyến aa và bb khác cc.

a) Nếu hai đường thẳng aa và cc cắt nhau tại MM thì đường thẳng bb có đi qua MM hay không (H.4.23)? Giải thích vì sao.

b) Nếu hai đường thẳng aa và cc song song với nhau thì hai đường thẳng bb và cc có song song với nhau hay không (H.4.24)? Giải thích vì sao.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 81 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.23: Ba mặt phẳng (P) màu hồng, (Q) màu xanh lục và (R) màu xanh dương cắt nhau. (P) và (Q) cắt nhau theo giao tuyến c (thẳng đứng, đi qua đỉnh M). (R) cắt (P) theo giao tuyến a và cắt (Q) theo giao tuyến b. Ba đường a, b, c đồng quy tại điểm M ở phía trên; a và b xuất phát từ các điểm R (trên P) và Q (trên Q) ở phía dưới. Hình 4.24: Cấu hình ba mặt phẳng tương tự nhưng giao tuyến a (trên P) và c song song với nhau, b (trên Q) cũng song song, c là cạnh thẳng đứng; a, b, c là ba đường thẳng song song không đồng quy.

Lời giải

a) Điểm MM là giao của aa và cc.

- Vì M∈aM \in a mà a⊂(R)a \subset (R) nên M∈(R)M \in (R).
- Vì M∈cM \in c mà c=(P)∩(Q)⊂(Q)c = (P) \cap (Q) \subset (Q) nên M∈(Q)M \in (Q).

Do đó MM là điểm chung của hai mặt phẳng (Q)(Q) và (R)(R), tức M∈(Q)∩(R)=bM \in (Q) \cap (R) = b.

Vậy đường thẳng bb đi qua điểm MM (ba đường thẳng aa, bb, cc đồng quy tại MM).

b) Giả sử a∥ca \parallel c.

XÐt đường thẳng cc và mặt phẳng (R)(R):
- a⊂(R)a \subset (R) và c∥ac \parallel a, lại có c⊄(R)c \not\subset (R) (vì nếu c⊂(R)c \subset (R) thì cc là giao tuyến của (R)(R) với (P)(P) hoặc (Q)(Q), trái giả thiết a,ba, b khác cc). Suy ra c∥(R)c \parallel (R).

Mặt khác:
- c⊂(Q)c \subset (Q) và (Q)∩(R)=b(Q) \cap (R) = b.

Theo tính chất: nếu đường thẳng cc song song với mặt phẳng (R)(R) và cc nằm trong mặt phẳng (Q)(Q) cắt (R)(R) theo giao tuyến bb, thì c∥bc \parallel b.

Vậy hai đường thẳng bb và cc song song với nhau (khi đó a∥b∥ca \parallel b \parallel c).

*Nhận xét:* Hai câu a) và

b) chính là cơ sở cho định lí về giao tuyến của ba mặt phẳng: ba giao tuyến aa, bb, cc hoặc đồng quy, hoặc đôi một song song.

Đáp số

bb đi qua MM (ba đường aa, bb, cc đồng quy tại MM)b∥cb \parallel c

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.