Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 4.19 trang 87 SGK Toán 11

Bài 12. Đường thẳng và mặt phẳng song song   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy là hình thang (AB∥CDAB \parallel CD). Gọi EE là một điểm nằm giữa SS và AA. Gọi (P)(P) là mặt phẳng qua EE và song song với hai đường thẳng ABAB, ADAD. Xác định giao tuyến của (P)(P) và các mặt bên của hình chóp. Hình tạo bởi các giao tuyến là hình gì?

Lời giải

Xác định vị trí của mặt phẳng (P)(P).

Hai đường thẳng ABAB và ADAD cùng nằm trong mặt phẳng đáy (ABCD)(ABCD) và cắt nhau tại AA.

Vì (P)(P) song song với cả ABAB và ADAD nên mặt phẳng (ABCD)(ABCD) chứa hai đường thẳng cắt nhau AB, ADAB,\ AD cùng song song với (P)(P). Do đó
(P)∥(ABCD).(P) \parallel (ABCD).

a) Giao tuyến của (P)(P) với các mặt bên.

Vì EE nằm giữa SS và AA nên E∈(P)E \in (P) và EE thuộc các mặt bên (SAB), (SDA)(SAB),\ (SDA). Ta dùng tính chất: *nếu hai mặt phẳng song song bị cắt bởi mặt phẳng thứ ba thì hai giao tuyến song song với nhau.*

- Mặt (SAB)(SAB): (SAB)(SAB) cắt hai mặt phẳng song song (P)(P) và (ABCD)(ABCD) theo hai giao tuyến song song. Giao tuyến với (ABCD)(ABCD) là ABAB, nên giao tuyến với (P)(P) là đường thẳng qua EE song song với ABAB; đường này cắt SBSB tại FF. Vậy giao tuyến là EFEF với EF∥ABEF \parallel AB.
- Mặt (SBC)(SBC): tương tự, giao tuyến qua FF song song với BCBC, cắt SCSC tại GG. Giao tuyến là FGFG với FG∥BCFG \parallel BC.
- Mặt (SCD)(SCD): giao tuyến qua GG song song với CDCD, cắt SDSD tại HH. Giao tuyến là GHGH với GH∥CDGH \parallel CD.
- Mặt (SDA)(SDA): giao tuyến qua HH song song với DADA, trở lại điểm EE. Giao tuyến là HEHE với HE∥DAHE \parallel DA.

Vậy (P)(P) cắt bốn mặt bên theo bốn đoạn thẳng EF, FG, GH, HEEF,\ FG,\ GH,\ HE, tạo thành thiết diện là tứ giác EFGHEFGH.

b) Hình tạo bởi các giao tuyến.

Đặt k=SESAk=\dfrac{SE}{SA} (0<k<1)(0<k<1). Vì (P)∥(ABCD)(P)\parallel(ABCD), phép vị tự tâm SS tỉ số kk biến A,B,C,DA,B,C,D lần lượt thành E,F,G,HE,F,G,H. Do đó tứ giác EFGHEFGH đồng dạng với đáy ABCDABCD theo tỉ số kk:
EF=k AB,FG=k BC,GH=k CD,HE=k DA.EF=k\,AB,\quad FG=k\,BC,\quad GH=k\,CD,\quad HE=k\,DA.

Ta có EF∥ABEF \parallel AB và GH∥CDGH \parallel CD, mà AB∥CDAB \parallel CD (đáy là hình thang), suy ra
EF∥GH.EF \parallel GH.

Lại có EFGH=ABCD≠1\dfrac{EF}{GH}=\dfrac{AB}{CD}\neq 1 (vì AB≠CDAB\neq CD trong hình thang), nên EF≠GHEF\neq GH.

Vậy tứ giác EFGHEFGH có hai cạnh EF, GHEF,\ GH song song và không bằng nhau, tức EFGHEFGH là một hình thang (đồng dạng với hình thang đáy ABCDABCD).

Đáp số

Giao tuyến của (P)(P) với các mặt bên (SAB),(SBC),(SCD),(SDA)(SAB),(SBC),(SCD),(SDA) lần lượt là các đoạn EF, FG, GH, HEEF,\ FG,\ GH,\ HE (với F∈SB, G∈SC, H∈SDF\in SB,\ G\in SC,\ H\in SD)Thiết diện EFGHEFGH là hình thang (EF∥GHEF\parallel GH)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.