Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng 1 trang 89 SGK Toán 11

Bài 13. Hai mặt phẳng song song   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một chiếc bàn có phần chân là hai khung sắt hình chữ nhật có thể xoay quanh một trục như trong Hình 4.43. Khi mặt bàn được đặt lên phần chân bàn thì mặt bàn luôn song song với mặt đất. Hãy giải thích tại sao.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 89 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.43: Một mặt phẳng (mặt bàn, hình bình hành màu cam) đặt phía trên, bên dưới là hai khung sắt hình chữ nhật bắt chéo nhau (dạng chữ X) có thể xoay quanh một trục chung tạo thành phần chân bàn.

Lời giải

Mô hình hoá bài toán.

Gọi mặt phẳng mặt đất là (P)(P) và mặt phẳng mặt bàn là (Q)(Q).

Phần chân bàn gồm hai khung sắt hình chữ nhật. Mỗi khung là một hình chữ nhật nên có cạnh trên song song với cạnh dưới (hai cạnh đối của hình chữ nhật).

- Khung thứ nhất có cạnh dưới aa nằm trên mặt đất, cạnh trên a′a' đỡ (nằm trên) mặt bàn. Vì là hình chữ nhật nên a′∥aa' \parallel a.
- Khung thứ hai có cạnh dưới bb nằm trên mặt đất, cạnh trên b′b' đỡ mặt bàn. Tương tự b′∥bb' \parallel b.

Do hai khung bắt chéo nhau (dạng chữ X) nên hai cạnh trên a′a' và b′b' là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong mặt phẳng mặt bàn (Q)(Q).

Chứng minh mỗi cạnh trên song song với mặt đất.

- Đường thẳng a′a' không nằm trên mặt đất (P)(P), mà a′∥aa' \parallel a với a⊂(P)a \subset (P). Theo dấu hiệu đường thẳng song song với mặt phẳng, suy ra a′∥(P)a' \parallel (P).
- Tương tự, b′b' không nằm trên (P)(P) và b′∥bb' \parallel b với b⊂(P)b \subset (P), nên b′∥(P)b' \parallel (P).

Kết luận.

Mặt phẳng mặt bàn (Q)(Q) chứa hai đường thẳng cắt nhau a′a' và b′b', mà a′∥(P)a' \parallel (P) và b′∥(P)b' \parallel (P).

Theo định lí: *nếu một mặt phẳng chứa hai đường thẳng cắt nhau và hai đường thẳng này cùng song song với một mặt phẳng khác thì hai mặt phẳng đó song song với nhau*, ta suy ra
(Q)∥(P).(Q) \parallel (P).

Vậy mặt bàn luôn song song với mặt đất (điều này đúng với mọi vị trí xoay của hai khung quanh trục chung, vì tính chất hình chữ nhật của mỗi khung luôn được giữ nguyên). ■\blacksquare

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.