Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Hoạt động 2 trang 82 SGK Toán 11

Bài 31. Định nghĩa và ý nghĩa của đạo hàm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Điện lượng QQ truyền trong dây dẫn là một hàm số của thời gian tt, có dạng Q=Q(t)Q = Q(t).

a) Tính cường độ trung bình của dòng điện trong khoảng thời gian từ t0t_0 đến tt.

b) Giới hạn lim⁡t→t0Q(t)−Q(t0)t−t0\lim\limits_{t \to t_0} \dfrac{Q(t) - Q(t_0)}{t - t_0} cho ta biết điều gì?

Lời giải

a) Cường độ trung bình của dòng điện

Trong khoảng thời gian từ t0t_0 đến tt, điện lượng truyền qua dây dẫn thay đổi một lượng là:
ΔQ=Q(t)−Q(t0).\Delta Q = Q(t) - Q(t_0).

Khoảng thời gian tương ứng là Δt=t−t0\Delta t = t - t_0.

Cường độ trung bình của dòng điện trong khoảng thời gian này bằng điện lượng truyền qua chia cho khoảng thời gian:
Itb=Q(t)−Q(t0)t−t0.I_{tb} = \dfrac{Q(t) - Q(t_0)}{t - t_0}.

b) Ý nghĩa của giới hạn

Khi cho t→t0t \to t_0, cường độ trung bình Q(t)−Q(t0)t−t0\dfrac{Q(t) - Q(t_0)}{t - t_0} được tính trên những khoảng thời gian càng lúc càng ngắn quanh thời điểm t0t_0. Do đó giới hạn
lim⁡t→t0Q(t)−Q(t0)t−t0\lim\limits_{t \to t_0} \dfrac{Q(t) - Q(t_0)}{t - t_0}
cho ta cường độ tức thời của dòng điện tại thời điểm t0t_0.

Về mặt toán học, đây chính là đạo hàm của hàm điện lượng Q(t)Q(t) tại điểm t0t_0, tức là Q′(t0)Q'(t_0). Vậy cường độ tức thời của dòng điện tại thời điểm t0t_0 bằng Q′(t0)Q'(t_0).

Đáp số

Itb=Q(t)−Q(t0)t−t0I_{tb} = \dfrac{Q(t) - Q(t_0)}{t - t_0}Cường độ tức thời của dòng điện tại thời điểm t0t_0, bằng Q′(t0)Q'(t_0)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.