Giải Hoạt động 4 trang 84 SGK Toán 11
Đề bài
Nhận biết tiếp tuyến của đồ thị hàm số
Cho hàm số có đồ thị và điểm . Xét điểm thay đổi trên với .
a) Đường thẳng đi qua hai điểm được gọi là một cát tuyến của đồ thị (H.9.3). Tìm hệ số góc của cát tuyến .
b) Khi thì vị trí của điểm trên đồ thị thay đổi như thế nào?
c) Nếu điểm di chuyển trên tới điểm mà có giới hạn hữu hạn thì có nhận xét gì về vị trí giới hạn của cát tuyến ?
Hình 9.3: Đồ thị hàm số là đường cong trong hệ trục toạ độ (đường cong lên rồi xuống dạng parabol lật). Trên trục hoành có hai điểm và (với ). Điểm nằm trên đồ thị ứng với hoành độ , tung độ ; điểm nằm trên đồ thị ứng với hoành độ , tung độ . Đường thẳng màu xanh đi qua và là cát tuyến. Đường thẳng màu đỏ đi qua là tiếp tuyến. Các đường gióng nét đứt từ , xuống trục hoành (, ) và sang trục tung (, ).
Lời giải
a) Cát tuyến đi qua hai điểm và . Hệ số góc của đường thẳng đi qua hai điểm bằng tỉ số giữa độ biến thiên tung độ và độ biến thiên hoành độ, do đó:
b) Vì điểm luôn nằm trên đồ thị nên khi , hoành độ của tiến dần đến hoành độ của , kéo theo tung độ tiến dần đến . Như vậy điểm di chuyển trên đồ thị và dần tiến tới điểm .
c) Khi di chuyển trên tới mà hệ số góc có giới hạn hữu hạn , tức là
thì cát tuyến thay đổi và có một vị trí giới hạn. Vị trí giới hạn đó là đường thẳng đi qua điểm với hệ số góc — đường thẳng này chính là tiếp tuyến của đồ thị tại điểm (đường thẳng màu đỏ trong H.9.3).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.