Giải Câu hỏi trang 98 SGK Toán 11
Đề bài
Quan sát hình ảnh khung cửa sổ trong Hình 4.56a và cho biết hình biểu diễn của hình tam giác, hình vuông, hình tròn là hình gì?
Hình vẽ một khung cửa sổ hình tròn gắn trên bức tường gạch. Các chấn song bên trong khung tạo thành một hình vuông nội tiếp đường tròn, hai đường chéo của hình vuông cắt nhau tại tâm . Hình vuông được đặt nghiêng, các đỉnh hướng theo bốn phía: ở trên cùng, ở dưới cùng, ở bên trái, ở bên phải. Dưới ánh mặt trời, khung cửa và các chấn song đổ bóng xuống mặt sàn nhà nằm ngang. Bóng thu được gồm: bóng của đường tròn (khung cửa) là một hình elip, và bóng của hình vuông là một tứ giác nội tiếp elip đó, có hai đường chéo cắt nhau tại điểm (là bóng của ). Các tia nắng được vẽ là những đường thẳng song song, lần lượt nối mỗi điểm của khung cửa với bóng tương ứng của nó trên sàn.
Lời giải
Cơ sở lí thuyết (phép chiếu song song). Phép chiếu song song biến:
- một đường thẳng thành một đường thẳng, biến đoạn thẳng thành đoạn thẳng, giữ nguyên sự thẳng hàng và tỉ số của các đoạn thẳng nằm trên một đường thẳng (hoặc trên hai đường thẳng song song);
- hai đường thẳng song song thành hai đường thẳng song song hoặc trùng nhau.
Khi chiếu khung cửa sổ xuống mặt sàn bằng các tia nắng song song, ta thu được chính là *hình biểu diễn* (hình chiếu song song) của các hình trên khung cửa.
a) Hình biểu diễn của hình tam giác.
Tam giác gồm ba đoạn thẳng. Qua phép chiếu song song, mỗi đoạn thẳng vẫn là đoạn thẳng và ba đỉnh không thẳng hàng vẫn cho ba đỉnh không thẳng hàng. Do đó hình biểu diễn của một hình tam giác là một hình tam giác.
b) Hình biểu diễn của hình vuông .
Hình vuông có hai cặp cạnh đối song song (, ). Phép chiếu song song biến hai đường thẳng song song thành hai đường thẳng song song, nên ảnh vẫn có và . Vậy là một hình bình hành (nói chung không còn là hình vuông vì phép chiếu song song không bảo toàn độ dài và góc).
c) Hình biểu diễn của hình tròn (đường tròn khung cửa).
Hình chiếu song song của một đường tròn nói chung là một hình elip (trường hợp đặc biệt khi mặt phẳng hình tròn song song với mặt chiếu thì ảnh vẫn là đường tròn). Trong hình vẽ, bóng của khung cửa tròn là một hình elip, và tứ giác (bóng của hình vuông) nội tiếp elip đó — phù hợp với việc nội tiếp đường tròn ban đầu.
Kết luận. Hình biểu diễn của hình tam giác là hình tam giác; của hình vuông là hình bình hành; của hình tròn là hình elip.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.