Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 4.45 trang 103 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình hộp ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D'. Gọi MM, NN lần lượt là trung điểm của các cạnh ADAD, A′B′A'B'. Chứng minh rằng:

a) BD∥B′D′BD \parallel B'D', (A′BD)∥(CB′D′)(A'BD) \parallel (CB'D') và MN∥(BDD′B′)MN \parallel (BDD'B');

b) Đường thẳng AC′AC' đi qua trọng tâm GG của tam giác A′BDA'BD.

Lời giải

Vì ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' là hình hộp nên các mặt của nó đều là hình bình hành và các cạnh bên AA′AA', BB′BB', CC′CC', DD′DD' đôi một song song và bằng nhau.

a)

• Chứng minh BD∥B′D′BD \parallel B'D'.

Xét tứ giác BDD′B′BDD'B' có BB′∥DD′BB' \parallel DD' và BB′=DD′BB' = DD' (hai cạnh bên của hình hộp). Do đó BDD′B′BDD'B' là hình bình hành, suy ra
BD∥B′D′.BD \parallel B'D'.

• Chứng minh (A′BD)∥(CB′D′)(A'BD) \parallel (CB'D').

- Theo trên, BD∥B′D′BD \parallel B'D' mà B′D′⊂(CB′D′)B'D' \subset (CB'D') nên BD∥(CB′D′)BD \parallel (CB'D').
- Xét tứ giác A′B′CDA'B'CD có A′B′∥DCA'B' \parallel DC và A′B′=DCA'B' = DC (vì cùng song song và bằng ABAB). Do đó A′B′CDA'B'CD là hình bình hành, suy ra A′D∥B′CA'D \parallel B'C. Mà B′C⊂(CB′D′)B'C \subset (CB'D') nên A′D∥(CB′D′)A'D \parallel (CB'D').

Trong mặt phẳng (A′BD)(A'BD) có hai đường thẳng cắt nhau BDBD và A′DA'D (cắt nhau tại DD) cùng song song với mặt phẳng (CB′D′)(CB'D'). Vậy
(A′BD)∥(CB′D′).(A'BD) \parallel (CB'D').

• Chứng minh MN∥(BDD′B′)MN \parallel (BDD'B').

Gọi PP là trung điểm của cạnh ABAB.

- Trong tam giác ABDABD, MM và PP lần lượt là trung điểm ADAD và ABAB nên MPMP là đường trung bình, do đó MP∥BDMP \parallel BD. Mà BD⊂(BDD′B′)BD \subset (BDD'B') nên MP∥(BDD′B′)MP \parallel (BDD'B').
- Xét PNPN: PP là trung điểm ABAB, NN là trung điểm A′B′A'B' nên PN∥AA′PN \parallel AA' (và PN=AA′=BB′PN = AA' = BB'). Mà BB′⊂(BDD′B′)BB' \subset (BDD'B') nên PN∥(BDD′B′)PN \parallel (BDD'B').

Mặt phẳng (MNP)(MNP) chứa hai đường thẳng cắt nhau MPMP và PNPN (cắt nhau tại PP) cùng song song với (BDD′B′)(BDD'B'), nên (MNP)∥(BDD′B′)(MNP) \parallel (BDD'B'). Do MN⊂(MNP)MN \subset (MNP) nên
MN∥(BDD′B′).MN \parallel (BDD'B').

b) Đường thẳng AC′AC' đi qua trọng tâm GG của tam giác A′BDA'BD.

Gọi II là trung điểm của BDBD. Vì ABCDABCD là hình bình hành nên hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm mỗi đường, do đó II cũng là trung điểm của ACAC.

Vì GG là trọng tâm tam giác A′BDA'BD và A′IA'I là đường trung tuyến ứng với cạnh BDBD nên GG nằm trên A′IA'I với
A′G=2 GI.A'G = 2\,GI.

Xét mặt phẳng (ACC′A′)(ACC'A') (là hình bình hành vì AA′∥CC′AA' \parallel CC', AA′=CC′AA' = CC'). Gọi G′G' là giao điểm của AC′AC' và A′IA'I.

- Ta có A′C′∥ACA'C' \parallel AC (hai cạnh đối của hình bình hành A′C′CAA'C'CA... thực chất A′C′∥ACA'C' \parallel AC do AA′C′CAA'C'C là hình bình hành), nên AI∥A′C′AI \parallel A'C'.
- Hơn nữa A′C′=AC=2 AIA'C' = AC = 2\,AI.

Xét hai tam giác G′AIG'AI và G′C′A′G'C'A' có AI∥A′C′AI \parallel A'C', theo định lí Thalès (hai tam giác đồng dạng):
G′AG′C′=G′IG′A′=AIA′C′=12.\frac{G'A}{G'C'} = \frac{G'I}{G'A'} = \frac{AI}{A'C'} = \frac{1}{2}.

Từ G′IG′A′=12\dfrac{G'I}{G'A'} = \dfrac12 suy ra A′G′=2 G′IA'G' = 2\,G'I, nghĩa là G′G' chia trung tuyến A′IA'I đúng theo tỉ số của trọng tâm. Vậy G′≡GG' \equiv G.

Do G′G' nằm trên AC′AC' nên GG nằm trên AC′AC', tức là đường thẳng AC′AC' đi qua trọng tâm GG của tam giác A′BDA'BD (đpcm).

Ngoài ra, từ GAGC′=12\dfrac{G A}{G C'} = \dfrac12 ta còn có AG=13AC′AG = \dfrac{1}{3}AC'.

Đáp số

đpcmđpcm (ngoài ra AG=13AC′AG = \dfrac{1}{3}AC')

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.