Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 5.4 trang 109 SGK Toán 11

Bài 15. Giới hạn của dãy số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Viết các số thập phân vô hạn tuần hoàn sau đây dưới dạng phân số:

a) 1,(12)=1,121212…1,(12)=1,121212\ldots;

b) 3,(102)=3,102102102…3,(102)=3,102102102\ldots

Lời giải

a) Ta có 1,(12)=1,121212…=1+12100+121002+121003+⋯1,(12)=1,121212\ldots = 1 + \dfrac{12}{100} + \dfrac{12}{100^2} + \dfrac{12}{100^3} + \cdots

Tổng 12100+121002+⋯\dfrac{12}{100} + \dfrac{12}{100^2} + \cdots là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu u1=12100u_1=\dfrac{12}{100} và công bội q=1100q=\dfrac{1}{100} (vì ∣q∣<1|q|<1):

12100+121002+⋯=u11−q=121001−1100=1210099100=1299=433.\dfrac{12}{100} + \dfrac{12}{100^2} + \cdots = \dfrac{u_1}{1-q} = \dfrac{\dfrac{12}{100}}{1-\dfrac{1}{100}} = \dfrac{\dfrac{12}{100}}{\dfrac{99}{100}} = \dfrac{12}{99} = \dfrac{4}{33}.

Vậy 1,(12)=1+433=3733.1,(12) = 1 + \dfrac{4}{33} = \dfrac{37}{33}.

*Kiểm tra:* 3733=1,121212…=1,(12)\dfrac{37}{33} = 1,121212\ldots = 1,(12) ✓

b) Ta có 3,(102)=3,102102…=3+1021000+10210002+10210003+⋯3,(102)=3,102102\ldots = 3 + \dfrac{102}{1000} + \dfrac{102}{1000^2} + \dfrac{102}{1000^3} + \cdots

Tổng 1021000+10210002+⋯\dfrac{102}{1000} + \dfrac{102}{1000^2} + \cdots là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu u1=1021000u_1=\dfrac{102}{1000} và công bội q=11000q=\dfrac{1}{1000} (vì ∣q∣<1|q|<1):

1021000+10210002+⋯=u11−q=10210001−11000=10210009991000=102999=34333.\dfrac{102}{1000} + \dfrac{102}{1000^2} + \cdots = \dfrac{u_1}{1-q} = \dfrac{\dfrac{102}{1000}}{1-\dfrac{1}{1000}} = \dfrac{\dfrac{102}{1000}}{\dfrac{999}{1000}} = \dfrac{102}{999} = \dfrac{34}{333}.

Vậy 3,(102)=3+34333=999+34333=1033333.3,(102) = 3 + \dfrac{34}{333} = \dfrac{999+34}{333} = \dfrac{1033}{333}.

*Kiểm tra:* 1033333=3,102102…=3,(102)\dfrac{1033}{333} = 3,102102\ldots = 3,(102) ✓

Đáp số

1,(12)=37331,(12)=\dfrac{37}{33}3,(102)=10333333,(102)=\dfrac{1033}{333}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.