Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng trang 115 SGK Toán 11

Bài 16. Giới hạn của hàm số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác vuông OABOAB với A=(a;0)A = (a; 0) và B=(0;1)B = (0; 1) như Hình 5.5. Đường cao OHOH có độ dài là hh.

a) Tính hh theo aa.

b) Khi điểm AA dịch chuyển về OO, điểm HH thay đổi thế nào? Tại sao?

c) Khi AA dịch chuyển ra vô cực theo chiều dương của trục OxOx, điểm HH thay đổi thế nào? Tại sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 115 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.5: Tam giác vuông OABOAB trong hệ trục toạ độ OxyOxy. Đỉnh OO tại gốc toạ độ, B=(0;1)B = (0; 1) nằm trên trục OyOy (tung độ 1), A=(a;0)A = (a; 0) nằm trên trục OxOx (hoành độ aa). Góc vuông tại OO. Từ OO kẻ đường cao OHOH vuông góc với cạnh huyền ABAB, HH là chân đường cao nằm trên ABAB, độ dài OH=hOH = h.

Lời giải

a) Tính hh theo aa

Tam giác OABOAB vuông tại OO, có hai cạnh góc vuông là:
OA=a,OB=1.OA = a,\qquad OB = 1.

Cạnh huyền:
AB=OA2+OB2=a2+1.AB = \sqrt{OA^2 + OB^2} = \sqrt{a^2 + 1}.

OHOH là đường cao ứng với cạnh huyền nên theo công thức diện tích (hoặc hệ thức lượng trong tam giác vuông):
OH⋅AB=OA⋅OB  ⇒  h=OA⋅OBAB=a⋅1a2+1.OH \cdot AB = OA \cdot OB \;\Rightarrow\; h = \dfrac{OA \cdot OB}{AB} = \dfrac{a \cdot 1}{\sqrt{a^2+1}}.

Vậy
h=aa2+1(a>0).h = \dfrac{a}{\sqrt{a^2+1}}\quad (a>0).

b) Khi AA dịch chuyển về OO (tức a→0+a \to 0^+)

Xét giới hạn của hh khi a→0+a \to 0^+:
lim⁡a→0+h=lim⁡a→0+aa2+1=00+1=0.\lim_{a\to 0^+} h = \lim_{a\to 0^+} \dfrac{a}{\sqrt{a^2+1}} = \dfrac{0}{\sqrt{0+1}} = 0.

Vì OH=h→0OH = h \to 0 nên điểm HH tiến dần về điểm OO (khoảng cách OHOH dần về 00).

c) Khi AA dịch chuyển ra vô cực theo chiều dương trục OxOx (tức a→+∞a \to +\infty)

Chia cả tử và mẫu cho a>0a>0 (lưu ý a2+1=a1+1a2\sqrt{a^2+1} = a\sqrt{1+\frac{1}{a^2}}):
lim⁡a→+∞h=lim⁡a→+∞aa2+1=lim⁡a→+∞11+1a2=11+0=1.\lim_{a\to +\infty} h = \lim_{a\to +\infty} \dfrac{a}{\sqrt{a^2+1}} = \lim_{a\to +\infty} \dfrac{1}{\sqrt{1+\frac{1}{a^2}}} = \dfrac{1}{\sqrt{1+0}} = 1.

Vì OH=h→1=OBOH = h \to 1 = OB, mà HH luôn nằm trên cạnh ABAB, nên điểm HH tiến dần về điểm B(0;1)B(0;1) (đường cao OHOH dần trùng với cạnh OBOB).

Đáp số

h=aa2+1h = \dfrac{a}{\sqrt{a^2+1}}h→0h \to 0; HH tiến về OOh→1h \to 1; HH tiến về B(0;1)B(0;1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.