Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng 1 trang 16 SGK Toán 12

Bài 12. Ứng dụng của tích phân để tính diện tích, thể tích   Đã kiểm

Đề bài

Giải quyết bài toán ở tình huống mở đầu.

Lời giải

Tình huống mở đầu (Vận dụng 1). Một thân cây dài 4,84,8 m được cắt thành các khúc gỗ. Người ta đo diện tích SS của mặt cắt ngang tại các vị trí cách đỉnh thân cây một khoảng xx (cm), kết quả cho trong bảng (với xx từ 00 đến 480480 cm, mỗi bước 6060 cm):

| xx (cm) | 0 | 60 | 120 | 180 | 240 | 300 | 360 | 420 | 480 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SS (cm²) | 240 | 248 | 256 | 260 | 264 | 272 | 298 | 316 | 320 |

Hãy tìm thể tích gần đúng của thân cây.

Bước 1. Thiết lập tích phân. Thân cây được xem là một vật thể có diện tích mặt cắt ngang là hàm S(x)S(x) với x∈[0;480]x\in[0;480], nên thể tích của nó là
V=∫0480S(x) dx(cm3).V=\int_0^{480} S(x)\,dx\quad(\text{cm}^3).
Do ta không biết công thức của S(x)S(x) mà chỉ có bảng giá trị đo được, ta tính gần đúng tích phân này bằng công thức hình thang.

Bước 2. Công thức hình thang. Chia đoạn [0;480][0;480] thành n=8n=8 đoạn con bằng nhau, mỗi đoạn có độ dài
h=480−08=60.h=\frac{480-0}{8}=60.
Gọi y0,y1,…,y8y_0,y_1,\dots,y_8 là các giá trị của SS tại x=0;60;… ;480x=0;60;\dots;480. Khi đó
V≈h2[y0+2(y1+y2+⋯+y7)+y8].V\approx \frac{h}{2}\Big[y_0+2\big(y_1+y_2+\cdots+y_7\big)+y_8\Big].

Bước 3. Thay số. Tổng các giá trị ở giữa:
y1+y2+⋯+y7=248+256+260+264+272+298+316=1914.y_1+y_2+\cdots+y_7=248+256+260+264+272+298+316=1914.
Do đó
V≈602[240+2⋅1914+320]=30[240+3828+320]=30⋅4388=131 640 (cm3).V\approx \frac{60}{2}\Big[240+2\cdot 1914+320\Big]=30\big[240+3828+320\big]=30\cdot 4388=131\,640\ (\text{cm}^3).

Bước 4. Kết luận và đổi đơn vị.
V≈131 640 cm3=0,131 64 m3.V\approx 131\,640\ \text{cm}^3=0,131\,64\ \text{m}^3.

Kiểm tra tính hợp lí. Vì S(x)S(x) tăng dần từ 240240 cm² đến 320320 cm² nên thể tích phải nằm giữa 480⋅240=115 200 cm3480\cdot 240=115\,200\ \text{cm}^3 và 480⋅320=153 600 cm3480\cdot 320=153\,600\ \text{cm}^3. Kết quả 131 640 cm3131\,640\ \text{cm}^3 nằm trong khoảng này nên hợp lí.

Vậy thể tích gần đúng của thân cây là V≈131 640 cm3=0,131 64 m3.V\approx 131\,640\ \text{cm}^3=0,131\,64\ \text{m}^3.

Đáp số

V ≈ 131 640 cm³ = 0,13164 m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.