Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 4.15 trang 25 SGK Toán 12

Bài 13. Ứng dụng hình học của tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính diện tích của hình phẳng giới hạn bởi các đường:

a) y=exy = e^x, y=x2−1y = x^2 - 1, x=−1x = -1, x=1x = 1;

b) y=sin⁡xy = \sin x, y=xy = x, x=π2x = \dfrac{\pi}{2}, x=πx = \pi;

c) y=9−x2y = 9 - x^2, y=2x2y = 2x^2, x=−3x = -\sqrt{3}, x=3x = \sqrt{3};

d) y=xy = \sqrt{x}, y=x2y = x^2, x=0x = 0, x=1x = 1.

Lời giải

Công thức sử dụng. Diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đường y=f(x),  y=g(x)y=f(x),\;y=g(x) và hai đường thẳng x=a,  x=bx=a,\;x=b là
S=∫ab∣f(x)−g(x)∣ dx.S=\int_a^b \big|f(x)-g(x)\big|\,dx.

a) Trên đoạn [−1;1][-1;1] ta có x2−1≤0<exx^2-1\le 0 < e^x nên ex−(x2−1)>0e^x-(x^2-1)>0 với mọi x∈[−1;1]x\in[-1;1]. Do đó
S=∫−11[ex−(x2−1)] dx=∫−11(ex−x2+1)dx.S=\int_{-1}^{1}\big[e^x-(x^2-1)\big]\,dx=\int_{-1}^{1}\left(e^x-x^2+1\right)dx.
Ta có
S=[ex−x33+x]−11=(e−13+1)−(e−1+13−1)=e−1e+43.S=\left[e^x-\frac{x^3}{3}+x\right]_{-1}^{1}=\left(e-\frac13+1\right)-\left(e^{-1}+\frac13-1\right)=e-\frac1e+\frac43.
Vậy S=e−1e+43≈3,68S=e-\dfrac1e+\dfrac43\approx 3,68 (đvdt).

b) Trên đoạn [π2;π]\left[\dfrac{\pi}{2};\pi\right] ta có x≥π2>1≥sin⁡xx\ge \dfrac{\pi}{2}>1\ge \sin x nên x−sin⁡x>0x-\sin x>0. Do đó
S=∫π/2π(x−sin⁡x)dx=[x22+cos⁡x]π/2π.S=\int_{\pi/2}^{\pi}\left(x-\sin x\right)dx=\left[\frac{x^2}{2}+\cos x\right]_{\pi/2}^{\pi}.
Ta có
S=(π22+cos⁡π)−(π28+cos⁡π2)=(π22−1)−π28=3π28−1.S=\left(\frac{\pi^2}{2}+\cos\pi\right)-\left(\frac{\pi^2}{8}+\cos\frac{\pi}{2}\right)=\left(\frac{\pi^2}{2}-1\right)-\frac{\pi^2}{8}=\frac{3\pi^2}{8}-1.
Vậy S=3π28−1≈2,70S=\dfrac{3\pi^2}{8}-1\approx 2,70 (đvdt).

c) Xét hiệu (9−x2)−2x2=9−3x2(9-x^2)-2x^2=9-3x^2. Trên đoạn [−3;3][-\sqrt3;\sqrt3] ta có 9−3x2≥09-3x^2\ge 0, nên 9−x2≥2x29-x^2\ge 2x^2. Do đó
S=∫−33(9−3x2)dx.S=\int_{-\sqrt3}^{\sqrt3}\left(9-3x^2\right)dx.
Vì hàm dưới dấu tích phân là hàm chẵn nên
S=2∫03(9−3x2)dx=2[9x−x3]03=2(93−33)=123.S=2\int_{0}^{\sqrt3}\left(9-3x^2\right)dx=2\left[9x-x^3\right]_{0}^{\sqrt3}=2\left(9\sqrt3-3\sqrt3\right)=12\sqrt3.
Vậy S=123≈20,78S=12\sqrt3\approx 20,78 (đvdt).

d) Trên đoạn [0;1][0;1] ta có x≥x2\sqrt{x}\ge x^2 (vì 0≤x≤10\le x\le 1). Do đó
S=∫01(x−x2)dx=[23x3/2−x33]01=23−13=13.S=\int_{0}^{1}\left(\sqrt{x}-x^2\right)dx=\left[\frac{2}{3}x^{3/2}-\frac{x^3}{3}\right]_{0}^{1}=\frac23-\frac13=\frac13.
Vậy S=13≈0,33S=\dfrac13\approx 0,33 (đvdt).

Đáp số

S=e−1e+43≈3,68S=e-\dfrac1e+\dfrac43\approx 3,68S=3π28−1≈2,70S=\dfrac{3\pi^2}{8}-1\approx 2,70S=123≈20,78S=12\sqrt3\approx 20,78S=13≈0,33S=\dfrac13\approx 0,33

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.