Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.3 trang 39 SGK Toán 12

Bài 14. Phương trình mặt phẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, viết phương trình mặt phẳng (P)(P) đi qua điểm M(1;−1;5)M(1; -1; 5) và vuông góc với hai mặt phẳng (Q):3x+2y−z=0(Q): 3x + 2y - z = 0, (R):x+y−z=0(R): x + y - z = 0.

Lời giải

Phân tích. Mặt phẳng (P)(P) vuông góc với cả (Q)(Q) và (R)(R) nên vectơ pháp tuyến n⃗P\vec{n}_P của (P)(P) vuông góc với cả hai vectơ pháp tuyến của (Q)(Q) và (R)(R). Do đó n⃗P\vec{n}_P cùng phương với tích có hướng của hai vectơ pháp tuyến đó.

Bước 1. Vectơ pháp tuyến của (Q)(Q) và (R)(R):
n⃗Q=(3; 2; −1),n⃗R=(1; 1; −1).\vec{n}_Q = (3;\,2;\,-1),\qquad \vec{n}_R = (1;\,1;\,-1).

Bước 2. Tính tích có hướng để tìm vectơ pháp tuyến của (P)(P):
n⃗P=[n⃗Q, n⃗R]=(∣2−11−1∣;  ∣−13−11∣;  ∣3211∣).\vec{n}_P = \left[\vec{n}_Q,\,\vec{n}_R\right] = \left(\begin{vmatrix} 2 & -1 \\ 1 & -1 \end{vmatrix};\; \begin{vmatrix} -1 & 3 \\ -1 & 1 \end{vmatrix};\; \begin{vmatrix} 3 & 2 \\ 1 & 1 \end{vmatrix}\right).
Ta có:
∣2−11−1∣=2⋅(−1)−(−1)⋅1=−1,\begin{vmatrix} 2 & -1 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} = 2\cdot(-1)-(-1)\cdot 1 = -1,
∣−13−11∣=(−1)⋅1−3⋅(−1)=2,\begin{vmatrix} -1 & 3 \\ -1 & 1 \end{vmatrix} = (-1)\cdot 1 - 3\cdot(-1) = 2,
∣3211∣=3⋅1−2⋅1=1.\begin{vmatrix} 3 & 2 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 3\cdot 1 - 2\cdot 1 = 1.
Vậy n⃗P=(−1; 2; 1)\vec{n}_P = (-1;\,2;\,1).

Bước 3. Mặt phẳng (P)(P) đi qua M(1;−1;5)M(1;-1;5) và nhận n⃗P=(−1;2;1)\vec{n}_P=(-1;2;1) làm vectơ pháp tuyến:
−1 (x−1)+2 (y+1)+1 (z−5)=0-1\,(x-1) + 2\,(y+1) + 1\,(z-5) = 0
⇔−x+2y+z−2=0⇔x−2y−z+2=0.\Leftrightarrow -x + 2y + z - 2 = 0 \Leftrightarrow x - 2y - z + 2 = 0.

Kiểm tra lại. Thay M(1;−1;5)M(1;-1;5): 1−2⋅(−1)−5+2=1+2−5+2=01 - 2\cdot(-1) - 5 + 2 = 1 + 2 - 5 + 2 = 0 (đúng). Vectơ n⃗P=(−1;2;1)\vec{n}_P=(-1;2;1) thỏa mãn n⃗P⋅n⃗Q=−3+4−1=0\vec{n}_P\cdot\vec{n}_Q = -3+4-1=0 và n⃗P⋅n⃗R=−1+2−1=0\vec{n}_P\cdot\vec{n}_R = -1+2-1=0 nên (P)⊥(Q)(P)\perp(Q) và (P)⊥(R)(P)\perp(R).

Kết luận. Phương trình mặt phẳng (P)(P) là x−2y−z+2=0x - 2y - z + 2 = 0.

Đáp số

(P):x−2y−z+2=0(P): x - 2y - z + 2 = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.