Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 2 trang 42 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm phương trình tham số của đường thẳng
Trong không gian OxyzOxyz, một vật thể chuyển động với vectơ vận tốc không đổi u⃗=(a;b;c)≠0⃗\vec{u} = (a; b; c) \neq \vec{0} và xuất phát từ điểm A(x0;y0;z0)A(x_0; y_0; z_0) (H.5.26).

a) Hỏi vật thể chuyển động trên đường thẳng nào (chỉ ra điểm mà nó đi qua và vectơ chỉ phương của đường thẳng đó)?

b) Giả sử tại thời điểm tt (t>0t > 0) tính từ khi xuất phát, vật thể ở vị trí M(x;y;z)M(x; y; z). Tính xx, yy, zz theo aa, bb, cc, x0x_0, y0y_0, z0z_0 và tt.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 42 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.26: Hệ trục tọa độ OxyzOxyz với một đường thẳng đi lên trong không gian. Trên đường thẳng có điểm AA (điểm xuất phát) và điểm MM (vị trí sau); vectơ chỉ phương u⃗\vec{u} hướng từ AA đến MM.

Lời giải

a) Vì vật thể chuyển động với vectơ vận tốc u⃗=(a;b;c)\vec{u} = (a; b; c) không đổi nên quỹ đạo của nó là một đường thẳng.

Đường thẳng đó:
- Đi qua điểm xuất phát A(x0;y0;z0)A(x_0; y_0; z_0);
- Nhận vectơ vận tốc u⃗=(a;b;c)\vec{u} = (a; b; c) làm vectơ chỉ phương (vì tại mọi thời điểm vận tốc luôn cùng phương với đường đi).

b) Sau thời gian tt (với t>0t > 0), vì vận tốc không đổi nên độ dời của vật thể là:
AM→=t u⃗=(ta;tb;tc).\overrightarrow{AM} = t\,\vec{u} = (ta; tb; tc).

Mặt khác, với A(x0;y0;z0)A(x_0; y_0; z_0) và M(x;y;z)M(x; y; z) ta có:
AM→=(x−x0; y−y0; z−z0).\overrightarrow{AM} = (x - x_0;\ y - y_0;\ z - z_0).

So sánh hai biểu thức của AM→\overrightarrow{AM} theo từng tọa độ:
{x−x0=tay−y0=tbz−z0=tc\begin{cases} x - x_0 = ta \\ y - y_0 = tb \\ z - z_0 = tc \end{cases}

Suy ra:
{x=x0+aty=y0+btz=z0+ct\begin{cases} x = x_0 + at \\ y = y_0 + bt \\ z = z_0 + ct \end{cases}

Kiểm tra: Tại t=0t = 0 ta được M≡A(x0;y0;z0)M \equiv A(x_0; y_0; z_0) — đúng là điểm xuất phát; khi tt tăng, MM dịch chuyển theo hướng u⃗\vec{u}. Đây chính là dạng phương trình tham số của đường thẳng.

Đáp số

Đường thẳng đi qua A(x0;y0;z0)A(x_0; y_0; z_0), vectơ chỉ phương u⃗=(a;b;c)\vec{u} = (a; b; c)x=x0+at, y=y0+bt, z=z0+ctx = x_0 + at,\ y = y_0 + bt,\ z = z_0 + ct

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.