Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 43 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm phương trình chính tắc của đường thẳng
Trong không gian OxyzOxyz, cho đường thẳng Δ\Delta đi qua điểm A(x0;y0;z0)A(x_0; y_0; z_0) và có vectơ chỉ phương u⃗=(a;b;c)\vec{u} = (a; b; c) (a,b,ca, b, c là các số khác 0).

a) Điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc Δ\Delta khi và chỉ khi hai vectơ AM→=(x−x0;y−y0;z−z0)\overrightarrow{AM} = (x - x_0; y - y_0; z - z_0) và u⃗=(a;b;c)\vec{u} = (a; b; c) có mối quan hệ gì?

b) Điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc Δ\Delta khi và chỉ khi các số x−x0a,y−y0b,z−z0c\dfrac{x - x_0}{a}, \dfrac{y - y_0}{b}, \dfrac{z - z_0}{c} có mối quan hệ gì?

Lời giải

a) Đường thẳng Δ\Delta đi qua AA và nhận u⃗\vec{u} làm vectơ chỉ phương, nên u⃗\vec{u} là một vectơ chỉ phương của Δ\Delta.

Điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc Δ\Delta khi và chỉ khi vectơ AM→\overrightarrow{AM} cùng phương với vectơ chỉ phương u⃗\vec{u}, tức là tồn tại số thực tt sao cho:
AM→=t u⃗.\overrightarrow{AM} = t\,\vec{u}.
Như vậy, hai vectơ AM→=(x−x0; y−y0; z−z0)\overrightarrow{AM}=(x-x_0;\,y-y_0;\,z-z_0) và u⃗=(a; b; c)\vec{u}=(a;\,b;\,c) cùng phương (tỉ lệ với nhau).

b) Từ AM→=t u⃗\overrightarrow{AM} = t\,\vec{u}, so sánh từng tọa độ ta được:
{x−x0=a ty−y0=b tz−z0=c t\begin{cases} x - x_0 = a\,t \\ y - y_0 = b\,t \\ z - z_0 = c\,t \end{cases}
Vì a,b,ca, b, c đều khác 00, ta chia mỗi phương trình cho aa, bb, cc tương ứng:
x−x0a=t,y−y0b=t,z−z0c=t.\dfrac{x - x_0}{a} = t,\quad \dfrac{y - y_0}{b} = t,\quad \dfrac{z - z_0}{c} = t.
Do cả ba biểu thức cùng bằng tt nên chúng bằng nhau:
x−x0a=y−y0b=z−z0c.\dfrac{x - x_0}{a} = \dfrac{y - y_0}{b} = \dfrac{z - z_0}{c}.
Đây chính là phương trình chính tắc của đường thẳng Δ\Delta.

Đáp số

AM→\overrightarrow{AM} và u⃗\vec{u} cùng phương: AM→=t u⃗\overrightarrow{AM}=t\,\vec{u}x−x0a=y−y0b=z−z0c\dfrac{x-x_0}{a}=\dfrac{y-y_0}{b}=\dfrac{z-z_0}{c}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.