Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.16 trang 48 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, xét vị trí tương đối giữa hai đường thẳng:
Δ1:{x=−1+ty=1z=3+2t\Delta_1 : \begin{cases} x = -1 + t \\ y = 1 \\ z = 3 + 2t \end{cases} và Δ2:{x=−1+2sy=2+sz=1+3s.\Delta_2 : \begin{cases} x = -1 + 2s \\ y = 2 + s \\ z = 1 + 3s. \end{cases}

Lời giải

Phân tích đề bài.

Đường thẳng Δ1\Delta_1 đi qua điểm M1(−1;1;3)M_1(-1;1;3) và có vectơ chỉ phương u1⃗=(1;0;2)\vec{u_1}=(1;0;2).

Đường thẳng Δ2\Delta_2 đi qua điểm M2(−1;2;1)M_2(-1;2;1) và có vectơ chỉ phương u2⃗=(2;1;3)\vec{u_2}=(2;1;3).

a) Xét hai vectơ chỉ phương.

Hai vectơ u1⃗=(1;0;2)\vec{u_1}=(1;0;2) và u2⃗=(2;1;3)\vec{u_2}=(2;1;3) không cùng phương, vì 12≠01\dfrac{1}{2}\ne\dfrac{0}{1}.

Do đó Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 chỉ có thể cắt nhau hoặc chéo nhau.

b) Xét hệ phương trình tìm giao điểm.

Giả sử Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 có điểm chung. Khi đó tồn tại t,st,s thỏa mãn:
{−1+t=−1+2s1=2+s3+2t=1+3s\begin{cases} -1+t = -1+2s \\ 1 = 2+s \\ 3+2t = 1+3s \end{cases}

Từ phương trình thứ hai: 1=2+s⇒s=−11=2+s \Rightarrow s=-1.

Từ phương trình thứ nhất: t=2s=2⋅(−1)=−2t=2s=2\cdot(-1)=-2.

Thay t=−2, s=−1t=-2,\ s=-1 vào phương trình thứ ba để kiểm tra:
- Vế trái: 3+2⋅(−2)=3−4=−13+2\cdot(-2)=3-4=-1.
- Vế phải: 1+3⋅(−1)=1−3=−21+3\cdot(-1)=1-3=-2.

Vì −1≠−2-1\ne -2 nên phương trình thứ ba không được thỏa mãn. Hệ vô nghiệm, tức là Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 không có điểm chung.

c) Kết luận.

Hai đường thẳng Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 có hai vectơ chỉ phương không cùng phương và không có điểm chung, nên chúng chéo nhau.

Kiểm tra lại (bằng tích hỗn tạp).

Ta có M1M2⃗=(0;1;−2)\vec{M_1M_2}=(0;1;-2) và
[u1⃗,u2⃗]=(∣0213∣; ∣2132∣; ∣1021∣)=(−2;1;1).[\vec{u_1},\vec{u_2}]=\left(\begin{vmatrix}0&2\\1&3\end{vmatrix};\ \begin{vmatrix}2&1\\3&2\end{vmatrix};\ \begin{vmatrix}1&0\\2&1\end{vmatrix}\right)=(-2;1;1).

Suy ra [u1⃗,u2⃗]⋅M1M2⃗=(−2)⋅0+1⋅1+1⋅(−2)=−1≠0[\vec{u_1},\vec{u_2}]\cdot\vec{M_1M_2}=(-2)\cdot0+1\cdot1+1\cdot(-2)=-1\ne 0.

Ba vectơ không đồng phẳng nên hai đường thẳng chéo nhau — kết quả phù hợp.

Đáp số

Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 chéo nhau

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.