Giải Bài 5.19 trang 49 SGK Toán 12
Đề bài
Trên mặt đất phẳng, người ta dựng một cây cột thẳng cao 6 m vuông góc với mặt đất, có chân cột đặt tại vị trí trên mặt đất. Tại một thời điểm, dưới ánh nắng mặt trời, bóng của đỉnh cột dưới mặt đất cách chân cột 3 m về hướng (hướng tạo với hướng nam góc và tạo với hướng đông góc ) (H.5.32). Chọn hệ trục có gốc toạ độ là , tia chỉ hướng nam, tia chỉ hướng đông, tia chứa cây cột, đơn vị đo là mét. Hãy viết phương trình đường thẳng chứa tia nắng mặt trời đi qua đỉnh cột tại thời điểm đang xét.
Hình 5.32: Hệ trục toạ độ với gốc . Trục hướng lên (chứa cây cột), điểm nằm trên là đỉnh cột. Trục hướng đông (E), trục hướng xuống về phía nam (S). Điểm là bóng của đỉnh cột trên mặt đất, nằm trong góc phần tư giữa hướng nam (Ox) và hướng đông (Oy); tia tạo với trục (hướng đông) góc và tạo với trục (hướng nam) góc . Mặt trời được vẽ ở phía trên bên trái chiếu tia nắng xuống.
Lời giải
Xác định toạ độ các điểm.
Cột thẳng đứng cao 6 m, chân tại gốc , nằm trên tia nên đỉnh cột là
Bóng của đỉnh cột là điểm nằm trên mặt đất (mặt phẳng ), cách một khoảng m, theo hướng . Hướng này tạo với tia (hướng nam) góc và tạo với tia (hướng đông) góc , nên:
Kiểm tra: (đúng bằng ). Vậy
Viết phương trình đường thẳng chứa tia nắng.
Tia nắng đi qua đỉnh cột và tới bóng của nó là , nên đường thẳng cần tìm đi qua và . Vectơ chỉ phương:
Nhân với để gọn hơn, ta được vectơ chỉ phương
Đường thẳng đi qua với vectơ chỉ phương có phương trình tham số:
Kiểm tra: Với được (đỉnh cột); với được (bóng của đỉnh cột). Đúng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.