Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.46 trang 63 SGK Toán 12

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, cho hai mặt phẳng (P):x−y−z−1=0(P) : x - y - z - 1 = 0, (Q):2x+y−z−2=0(Q) : 2x + y - z - 2 = 0 và điểm A(−1;2;0)A(-1; 2; 0). Viết phương trình mặt phẳng (R)(R) đi qua điểm AA đồng thời vuông góc với cả hai mặt phẳng (P)(P) và (Q)(Q).

Lời giải

Phân tích. Mặt phẳng (P)(P) có vectơ pháp tuyến nP⃗=(1;−1;−1)\vec{n_P}=(1;-1;-1), mặt phẳng (Q)(Q) có vectơ pháp tuyến nQ⃗=(2;1;−1)\vec{n_Q}=(2;1;-1).

Vì (R)(R) vuông góc với cả (P)(P) và (Q)(Q) nên vectơ pháp tuyến nR⃗\vec{n_R} của (R)(R) vuông góc với cả nP⃗\vec{n_P} và nQ⃗\vec{n_Q}. Do đó ta có thể chọn nR⃗\vec{n_R} là tích có hướng của hai vectơ đó.

Bước 1. Tìm vectơ pháp tuyến của (R)(R).
nR⃗=[nP⃗,nQ⃗]=(∣−1−11−1∣; ∣−11−12∣; ∣1−121∣)\vec{n_R}=\left[\vec{n_P},\vec{n_Q}\right]=\left(\begin{vmatrix} -1 & -1 \\ 1 & -1\end{vmatrix};\ \begin{vmatrix} -1 & 1 \\ -1 & 2\end{vmatrix};\ \begin{vmatrix} 1 & -1 \\ 2 & 1\end{vmatrix}\right)

Tính từng định thức:
- Thành phần thứ nhất: (−1)(−1)−(−1)(1)=1+1=2(-1)(-1)-(-1)(1)=1+1=2.
- Thành phần thứ hai: (−1)(2)−(1)(−1)=−2+1=−1(-1)(2)-(1)(-1)=-2+1=-1.
- Thành phần thứ ba: (1)(1)−(−1)(2)=1+2=3(1)(1)-(-1)(2)=1+2=3.

Vậy nR⃗=(2;−1;3)≠0⃗\vec{n_R}=(2;-1;3)\neq\vec{0} (nên (P)(P) và (Q)(Q) không song song, bài toán có nghiệm).

Bước 2. Viết phương trình (R)(R).
Mặt phẳng (R)(R) đi qua A(−1;2;0)A(-1;2;0) và có pháp tuyến nR⃗=(2;−1;3)\vec{n_R}=(2;-1;3):
2(x+1)−1(y−2)+3(z−0)=02(x+1)-1(y-2)+3(z-0)=0
2x+2−y+2+3z=02x+2-y+2+3z=0
2x−y+3z+4=0.2x-y+3z+4=0.

Bước 3. Kiểm tra lại.
- A(−1;2;0)A(-1;2;0) thuộc (R)(R): 2⋅(−1)−2+3⋅0+4=−2−2+4=02\cdot(-1)-2+3\cdot0+4=-2-2+4=0 (đúng).
- (R)⊥(P)(R)\perp(P): nR⃗⋅nP⃗=2⋅1+(−1)(−1)+3⋅(−1)=2+1−3=0\vec{n_R}\cdot\vec{n_P}=2\cdot1+(-1)(-1)+3\cdot(-1)=2+1-3=0 (đúng).
- (R)⊥(Q)(R)\perp(Q): nR⃗⋅nQ⃗=2⋅2+(−1)⋅1+3⋅(−1)=4−1−3=0\vec{n_R}\cdot\vec{n_Q}=2\cdot2+(-1)\cdot1+3\cdot(-1)=4-1-3=0 (đúng).

Vậy phương trình mặt phẳng cần tìm là 2x−y+3z+4=02x-y+3z+4=0.

Đáp số

(R):2x−y+3z+4=0(R): 2x - y + 3z + 4 = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.