Sách giáo khoa Toán 7 Tập một

Giải Thử thách nhỏ trang 18 SGK Toán 7

Bài 3. Lũy thừa với số mũ tự nhiên của một số hữu tỉ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình vuông như Hình 1.12. Em hãy thay mỗi dấu "?" bằng một luỹ thừa của 2, biết tích các luỹ thừa trên mỗi hàng, mỗi cột và mỗi đường chéo đều bằng nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 18 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng vuông 3×3 (Hình 1.12), các ô đã cho và ô "?":
| 232^3 | ? | ? |
| ? | 242^4 | ? |
| ? | 262^6 | 252^5 |

Lời giải

Phân tích. Gọi tích các luỹ thừa trên mỗi hàng (cột, đường chéo) là PP. Vì mỗi ô là một luỹ thừa của 22 nên tích trên mỗi dòng có dạng 2(tổng các số mũ)2^{(\text{tổng các số mũ})}. Do các tích bằng nhau nên tổng các số mũ trên mỗi hàng, mỗi cột, mỗi đường chéo đều bằng nhau. Ta chỉ cần điền các số mũ sao cho bảng số mũ thoả điều kiện đó.

Gọi bảng số mũ (số mũ của 22 ở mỗi ô) là:

| 33 | aa | bb |
|---|---|---|
| cc | 44 | dd |
| ee | 66 | 55 |

a) Tìm tổng chung. Xét đường chéo chính gồm 23, 24, 252^3,\ 2^4,\ 2^5: tổng số mũ là 3+4+5=123+4+5=12. Vậy tổng các số mũ trên mỗi hàng, mỗi cột, mỗi đường chéo đều bằng 12\mathbf{12} (tức tích chung P=212=4096P=2^{12}=4096).

b) Tìm từng số mũ.
- Cột giữa: a+4+6=12⇒a=2a+4+6=12 \Rightarrow a=2.
- Hàng dưới: e+6+5=12⇒e=1e+6+5=12 \Rightarrow e=1.
- Đường chéo phụ: b+4+e=12⇒b+4+1=12⇒b=7b+4+e=12 \Rightarrow b+4+1=12 \Rightarrow b=7.
- Hàng trên: 3+a+b=3+2+7=123+a+b=3+2+7=12 (đúng).
- Cột trái: 3+c+e=3+c+1=12⇒c=83+c+e=3+c+1=12 \Rightarrow c=8.
- Cột phải: b+d+5=12⇒7+d+5=12⇒d=0b+d+5=12 \Rightarrow 7+d+5=12 \Rightarrow d=0.
- Hàng giữa: c+4+d=8+4+0=12c+4+d=8+4+0=12 (đúng).

Vậy bảng số mũ hoàn chỉnh:

| 33 | 22 | 77 |
|---|---|---|
| 88 | 44 | 00 |
| 11 | 66 | 55 |

c) Điền các luỹ thừa của 22. Thay mỗi số mũ, ta được hình vuông:

| 232^3 | 222^2 | 272^7 |
|---|---|---|
| 282^8 | 242^4 | 202^0 |
| 212^1 | 262^6 | 252^5 |

Kiểm tra lại. Mọi hàng, cột và đường chéo đều có tổng số mũ bằng 1212 nên tích đều bằng 212=40962^{12}=4096:
- Hàng: 3+2+7=123+2+7=12; 8+4+0=128+4+0=12; 1+6+5=121+6+5=12.
- Cột: 3+8+1=123+8+1=12; 2+4+6=122+4+6=12; 7+0+5=127+0+5=12.
- Đường chéo: 3+4+5=123+4+5=12; 7+4+1=127+4+1=12.

Tất cả đều bằng nhau nên các giá trị điền là đúng.

Đáp số

Dấu ? hàng 1: 222^2 và 272^7Dấu ? hàng 2: 282^8 và 202^0Dấu ? hàng 3: 212^1Tích chung mỗi hàng/cột/đường chéo: 212=40962^{12}=4096

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.