Sách giáo khoa Toán 7 Tập hai

Giải Bài 6.4 trang 7 SGK Toán 7

Bài 20. Tỉ lệ thức   Đã kiểm chéo

Đề bài

Lập tất cả các tỉ lệ thức có thể được từ đẳng thức 14⋅(−15)=(−10)⋅2114 \cdot (-15) = (-10) \cdot 21.

Lời giải

Bước 1. Kiểm tra đẳng thức.

Ta có 14⋅(−15)=−21014 \cdot (-15) = -210 và (−10)⋅21=−210(-10) \cdot 21 = -210, nên 14⋅(−15)=(−10)⋅2114 \cdot (-15) = (-10) \cdot 21 là đẳng thức đúng.

Bước 2. Nhắc lại tính chất.

Từ một đẳng thức dạng a⋅d=b⋅ca \cdot d = b \cdot c (với các số đều khác 00), trong đó a, da,\,d là ngoại tỉ và b, cb,\,c là trung tỉ, ta lập được 44 tỉ lệ thức bằng cách giữ nguyên tích ngoại tỉ bằng tích trung tỉ:

ab=cd;ac=bd;db=ca;dc=ba.\dfrac{a}{b}=\dfrac{c}{d};\quad \dfrac{a}{c}=\dfrac{b}{d};\quad \dfrac{d}{b}=\dfrac{c}{a};\quad \dfrac{d}{c}=\dfrac{b}{a}.

Bước 3. Áp dụng.

Viết 14⋅(−15)=(−10)⋅2114 \cdot (-15) = (-10) \cdot 21. Coi 1414 và −15-15 là ngoại tỉ, −10-10 và 2121 là trung tỉ, ta lập được 44 tỉ lệ thức:

a) 14−10=21−15\dfrac{14}{-10}=\dfrac{21}{-15}

b) 1421=−10−15\dfrac{14}{21}=\dfrac{-10}{-15}

c) −15−10=2114\dfrac{-15}{-10}=\dfrac{21}{14}

d) −1521=−1014\dfrac{-15}{21}=\dfrac{-10}{14}

Bước 4. Kiểm tra lại.

Ở mỗi tỉ lệ thức, tích ngoại tỉ luôn bằng tích trung tỉ và bằng −210-210:
- a) 14⋅(−15)=−21014 \cdot (-15)=-210 và (−10)⋅21=−210(-10)\cdot 21=-210 ✓
-

b) 14⋅(−15)=−21014 \cdot (-15)=-210 và 21⋅(−10)=−21021 \cdot (-10)=-210 ✓
-

c) (−15)⋅14=−210(-15)\cdot 14=-210 và (−10)⋅21=−210(-10)\cdot 21=-210 ✓
-

d) (−15)⋅14=−210(-15)\cdot 14=-210 và 21⋅(−10)=−21021 \cdot (-10)=-210 ✓

Vậy có tất cả 44 tỉ lệ thức thỏa mãn.

Đáp số

14−10=21−15\dfrac{14}{-10}=\dfrac{21}{-15}1421=−10−15\dfrac{14}{21}=\dfrac{-10}{-15}−15−10=2114\dfrac{-15}{-10}=\dfrac{21}{14}−1521=−1014\dfrac{-15}{21}=\dfrac{-10}{14}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.