Sách giáo khoa Toán 7 Tập hai

Giải Bài 6.28 trang 20 SGK Toán 7

Luyện tập chung (Chương VI)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho ba đại lượng xx, yy, zz. Tìm mối quan hệ giữa hai đại lượng xx và zz, biết rằng:

a) xx và yy tỉ lệ thuận, yy và zz tỉ lệ thuận;

b) xx và yy tỉ lệ thuận, yy và zz tỉ lệ nghịch;

c) xx và yy tỉ lệ nghịch, yy và zz tỉ lệ nghịch.

Lời giải

a) Vì xx và yy tỉ lệ thuận nên có hằng số a≠0a \neq 0 sao cho x=a⋅yx = a \cdot y.

Vì yy và zz tỉ lệ thuận nên có hằng số b≠0b \neq 0 sao cho y=b⋅zy = b \cdot z.

Thay y=b⋅zy = b \cdot z vào x=a⋅yx = a \cdot y ta được:
x=a⋅(b⋅z)=(a⋅b)⋅z.x = a \cdot (b \cdot z) = (a \cdot b) \cdot z.

Vì a⋅ba \cdot b là một hằng số khác 00 nên xx và zz tỉ lệ thuận với nhau (hệ số tỉ lệ là a⋅ba \cdot b).

b) Vì xx và yy tỉ lệ thuận nên có hằng số a≠0a \neq 0 sao cho x=a⋅yx = a \cdot y.

Vì yy và zz tỉ lệ nghịch nên có hằng số b≠0b \neq 0 sao cho y⋅z=by \cdot z = b, tức là y=bzy = \dfrac{b}{z}.

Thay y=bzy = \dfrac{b}{z} vào x=a⋅yx = a \cdot y ta được:
x=a⋅bz=a⋅bz.x = a \cdot \dfrac{b}{z} = \dfrac{a \cdot b}{z}.

Suy ra x⋅z=a⋅bx \cdot z = a \cdot b là một hằng số khác 00, nên xx và zz tỉ lệ nghịch với nhau (hệ số tỉ lệ là a⋅ba \cdot b).

c) Vì xx và yy tỉ lệ nghịch nên có hằng số a≠0a \neq 0 sao cho x⋅y=ax \cdot y = a, tức là y=axy = \dfrac{a}{x}.

Vì yy và zz tỉ lệ nghịch nên có hằng số b≠0b \neq 0 sao cho y⋅z=by \cdot z = b, tức là y=bzy = \dfrac{b}{z}.

Từ hai điều trên ta có ax=bz\dfrac{a}{x} = \dfrac{b}{z}, suy ra:
a⋅z=b⋅x  ⇒  x=ab⋅z.a \cdot z = b \cdot x \;\Rightarrow\; x = \dfrac{a}{b} \cdot z.

Vì ab\dfrac{a}{b} là một hằng số khác 00 nên xx và zz tỉ lệ thuận với nhau (hệ số tỉ lệ là ab\dfrac{a}{b}).

Đáp số

xx và zz tỉ lệ thuậnxx và zz tỉ lệ nghịchxx và zz tỉ lệ thuận

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.