Sách giáo khoa Toán 7 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 42 SGK Toán 7

Bài 28. Phép chia đa thức một biến   Đã kiểm

Đề bài

Hãy mô tả lại các bước đã thực hiện trong phép chia đa thức DD cho đa thức EE.

Lời giải

Mô tả các bước thực hiện phép chia đa thức DD cho đa thức EE

Ta thực hiện phép chia đa thức D=2x4−3x3−3x2+6x−2D = 2x^4 - 3x^3 - 3x^2 + 6x - 2 cho đa thức E=x2−2E = x^2 - 2. Trước hết, cả hai đa thức đều đã được sắp xếp theo lũy thừa giảm dần của biến xx. Ta đặt tính chia (tương tự như chia hai số tự nhiên) rồi làm lần lượt như sau.

Bước 1. Chia hạng tử bậc cao nhất của đa thức bị chia cho hạng tử bậc cao nhất của đa thức chia:
2x4:x2=2x2.2x^4 : x^2 = 2x^2.
Đó là hạng tử thứ nhất của thương. Nhân 2x22x^2 với EE rồi lấy DD trừ đi tích vừa nhận được để tìm dư thứ nhất:
2x2⋅(x2−2)=2x4−4x2,2x^2 \cdot (x^2 - 2) = 2x^4 - 4x^2,
(2x4−3x3−3x2+6x−2)−(2x4−4x2)=−3x3+x2+6x−2.(2x^4 - 3x^3 - 3x^2 + 6x - 2) - (2x^4 - 4x^2) = -3x^3 + x^2 + 6x - 2.

Bước 2. Xem dư thứ nhất là đa thức bị chia mới. Lại chia hạng tử bậc cao nhất của nó cho hạng tử bậc cao nhất của EE:
−3x3:x2=−3x.-3x^3 : x^2 = -3x.
Đó là hạng tử thứ hai của thương. Nhân −3x-3x với EE rồi trừ để tìm dư thứ hai:
−3x⋅(x2−2)=−3x3+6x,-3x \cdot (x^2 - 2) = -3x^3 + 6x,
(−3x3+x2+6x−2)−(−3x3+6x)=x2−2.(-3x^3 + x^2 + 6x - 2) - (-3x^3 + 6x) = x^2 - 2.

Bước 3. Tiếp tục với dư thứ hai:
x2:x2=1.x^2 : x^2 = 1.
Đó là hạng tử thứ ba của thương. Nhân 11 với EE rồi trừ:
1⋅(x2−2)=x2−2,1 \cdot (x^2 - 2) = x^2 - 2,
(x2−2)−(x2−2)=0.(x^2 - 2) - (x^2 - 2) = 0.

Kết thúc. Dư cuối cùng bằng 00 nên đây là phép chia hết. Thương thu được là:
Q=2x2−3x+1.Q = 2x^2 - 3x + 1.

Quy tắc chung của phép chia (rút ra từ các bước trên):
1. Sắp xếp đa thức bị chia DD và đa thức chia EE theo lũy thừa giảm dần của biến.
2. Chia hạng tử bậc cao nhất của đa thức bị chia cho hạng tử bậc cao nhất của đa thức chia để được một hạng tử của thương.
3. Nhân hạng tử vừa tìm được với EE rồi lấy đa thức bị chia trừ đi tích đó để được đa thức dư.
4. Lặp lại bước 2 và bước 3 với đa thức dư, cho đến khi dư bằng 00 hoặc dư có bậc nhỏ hơn bậc của EE. Khi đó ta có D=E⋅Q+RD = E \cdot Q + R với R=0R = 0 hoặc deg⁡(R)<deg⁡(E)\deg(R) < \deg(E).

Kiểm tra lại:
E⋅Q=(x2−2)(2x2−3x+1)=2x4−3x3+x2−4x2+6x−2=2x4−3x3−3x2+6x−2=D.E \cdot Q = (x^2 - 2)(2x^2 - 3x + 1) = 2x^4 - 3x^3 + x^2 - 4x^2 + 6x - 2 = 2x^4 - 3x^3 - 3x^2 + 6x - 2 = D.
Vậy kết quả đúng.

Đáp số

Thương Q=2x2−3x+1Q = 2x^2 - 3x + 1, dư R=0R = 0 (phép chia hết): D=(x2−2)(2x2−3x+1)D = (x^2 - 2)(2x^2 - 3x + 1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.