Giải Thử thách nhỏ trang 64 SGK Toán 7
Đề bài
a) Quan sát Hình 9.11, ta thấy khi thay đổi trên , càng xa thì độ dài càng lớn, tức là nếu thì . Hãy chứng minh khẳng định này nhờ quan hệ giữa góc và cạnh đối diện trong tam giác .
b) Xét hình vuông và một điểm tuỳ ý nằm trên các cạnh của hình vuông. Hỏi với vị trí nào của thì lớn nhất? Vì sao?
Hình 9.11: Điểm ở trên. Đường thẳng nằm ngang ở dưới, trên đó có ba điểm theo thứ tự từ trái sang phải: , , . Tại có góc vuông (đường vuông góc ). Các đoạn , , nối từ xuống. Góc tại (góc ) và góc tại được đánh dấu.
Lời giải
a) Vì tại nên tam giác vuông tại , suy ra là góc nhọn.
Ba điểm , , nằm trên theo thứ tự đó nên nằm giữa và . Do đó hai góc và là hai góc kề bù:
Vì nhọn nên , tức là góc tù.
Xét tam giác : góc tù, còn nhọn (tổng ba góc bằng ). Vậy .
Theo quan hệ giữa góc và cạnh đối diện trong tam giác : cạnh đối diện góc lớn hơn thì lớn hơn. Cạnh đối diện là , cạnh đối diện là , nên
Như vậy, nếu thì : càng xa chân đường vuông góc thì đường xiên càng lớn.
b) Gọi độ dài cạnh hình vuông là . Xét điểm di động trên các cạnh của hình vuông.
- Khi nằm trên cạnh hoặc thì (không vượt quá độ dài cạnh).
- Khi nằm trên cạnh : vì nên là chân đường vuông góc hạ từ xuống đường thẳng . Theo câu a), càng xa thì càng lớn, nên trên cạnh đường xiên lớn nhất khi .
- Khi nằm trên cạnh : vì nên là chân đường vuông góc hạ từ xuống đường thẳng . Tương tự, trên cạnh đường xiên lớn nhất khi .
So sánh tất cả: giá trị lớn nhất của đạt được khi , và khi đó là đường chéo hình vuông. Đường chéo nên nó lớn hơn mọi trường hợp trên , .
Kết luận: lớn nhất khi trùng với đỉnh (đỉnh đối diện với ), khi đó (độ dài đường chéo hình vuông).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.