Giải Bài 9.40 trang 84 SGK Toán 7
Đề bài
Một sợi dây thép dài 1,2 m. Cần đánh dấu trên sợi dây thép đó hai điểm để khi uốn gập nó lại tại hai điểm đó sẽ tạo thành tam giác cân có một cạnh dài 30 cm (H.9.54). Em hãy mô tả các cách đánh dấu hai điểm trên sợi dây thép.
Hình 9.54: Phía trên là một đoạn thẳng nằm ngang biểu diễn sợi dây thép với bốn điểm theo thứ tự , , , ; hai điểm và được đánh dấu (chấm đậm). Phía dưới là một tam giác cân với cả ba cạnh đều có dấu hỏi "?" (chưa biết độ dài các cạnh).
Lời giải
Đổi đơn vị: .
Khi uốn gập sợi dây tại hai điểm đã đánh dấu, sợi dây được chia thành ba đoạn chính là ba cạnh của tam giác. Do đó tổng ba cạnh (chu vi tam giác) bằng độ dài sợi dây:
Tam giác cần dựng là tam giác cân và có một cạnh dài 30 cm. Ta xét xem cạnh 30 cm là cạnh bên hay cạnh đáy.
Trường hợp 1: 30 cm là cạnh bên.
Tam giác cân có hai cạnh bên bằng nhau, nên hai cạnh bên đều bằng cm, cạnh đáy bằng
Khi đó , tức tổng hai cạnh bằng đúng cạnh còn lại, vi phạm bất đẳng thức tam giác (tổng hai cạnh phải lớn hơn cạnh còn lại). Ba đoạn thẳng lại thành một đường thẳng, không tạo được tam giác loại.
Trường hợp 2: 30 cm là cạnh đáy.
Hai cạnh bên bằng nhau và bằng
Kiểm tra bất đẳng thức tam giác với ba cạnh :
Vậy dựng được tam giác cân có ba cạnh .
Kết luận về độ dài ba đoạn: sợi dây phải được chia thành ba đoạn có độ dài cm, cm và cm.
Các cách đánh dấu hai điểm trên sợi dây (ba đoạn liên tiếp là ), khoảng cách đo từ đầu :
- Cách 1: cm, cm, cm.
cách là cm; cách là cm.
- Cách 2: cm, cm, cm.
cách là cm; cách là cm.
- Cách 3: cm, cm, cm.
cách là cm; cách là cm.
(Cách 1 và Cách 3 thực chất đối xứng nhau qua trung điểm của sợi dây, chỉ khác đầu bắt đầu đo.)
Thử lại: mỗi cách đều cho ba đoạn với tổng cm m và tạo thành tam giác cân có một cạnh cm — thoả mãn đề bài.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.