Sách giáo khoa Toán 7 Tập hai

Giải Bài 9.40 trang 84 SGK Toán 7

Bài tập cuối chương IX   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một sợi dây thép dài 1,2 m. Cần đánh dấu trên sợi dây thép đó hai điểm để khi uốn gập nó lại tại hai điểm đó sẽ tạo thành tam giác cân có một cạnh dài 30 cm (H.9.54). Em hãy mô tả các cách đánh dấu hai điểm trên sợi dây thép.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 84 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.54: Phía trên là một đoạn thẳng nằm ngang biểu diễn sợi dây thép với bốn điểm theo thứ tự AA, BB, CC, DD; hai điểm BB và CC được đánh dấu (chấm đậm). Phía dưới là một tam giác cân với cả ba cạnh đều có dấu hỏi "?" (chưa biết độ dài các cạnh).

Lời giải

Đổi đơn vị: 1,2 m=120 cm1,2\text{ m} = 120\text{ cm}.

Khi uốn gập sợi dây tại hai điểm đã đánh dấu, sợi dây được chia thành ba đoạn chính là ba cạnh của tam giác. Do đó tổng ba cạnh (chu vi tam giác) bằng độ dài sợi dây:
a+b+c=120 (cm).a + b + c = 120\ (\text{cm}).
Tam giác cần dựng là tam giác cân và có một cạnh dài 30 cm. Ta xét xem cạnh 30 cm là cạnh bên hay cạnh đáy.

Trường hợp 1: 30 cm là cạnh bên.
Tam giác cân có hai cạnh bên bằng nhau, nên hai cạnh bên đều bằng 3030 cm, cạnh đáy bằng
120−30−30=60 (cm).120 - 30 - 30 = 60\ (\text{cm}).
Khi đó 30+30=6030 + 30 = 60, tức tổng hai cạnh bằng đúng cạnh còn lại, vi phạm bất đẳng thức tam giác (tổng hai cạnh phải lớn hơn cạnh còn lại). Ba đoạn thẳng lại thành một đường thẳng, không tạo được tam giác ⇒\Rightarrow loại.

Trường hợp 2: 30 cm là cạnh đáy.
Hai cạnh bên bằng nhau và bằng
120−302=902=45 (cm).\frac{120 - 30}{2} = \frac{90}{2} = 45\ (\text{cm}).
Kiểm tra bất đẳng thức tam giác với ba cạnh 45; 45; 3045;\ 45;\ 30:
45+30=75>45,45+45=90>30 (đúng).45 + 30 = 75 > 45,\qquad 45 + 45 = 90 > 30\ (\text{đúng}).
Vậy dựng được tam giác cân có ba cạnh 45 cm; 45 cm; 30 cm45\text{ cm};\ 45\text{ cm};\ 30\text{ cm}.

Kết luận về độ dài ba đoạn: sợi dây phải được chia thành ba đoạn có độ dài 4545 cm, 4545 cm và 3030 cm.

Các cách đánh dấu hai điểm B, CB,\ C trên sợi dây ADAD (ba đoạn liên tiếp là AB, BC, CDAB,\ BC,\ CD), khoảng cách đo từ đầu AA:

- Cách 1: AB=30AB = 30 cm, BC=45BC = 45 cm, CD=45CD = 45 cm.
⇒\Rightarrow BB cách AA là 3030 cm; CC cách AA là 30+45=7530 + 45 = 75 cm.
- Cách 2: AB=45AB = 45 cm, BC=30BC = 30 cm, CD=45CD = 45 cm.
⇒\Rightarrow BB cách AA là 4545 cm; CC cách AA là 45+30=7545 + 30 = 75 cm.
- Cách 3: AB=45AB = 45 cm, BC=45BC = 45 cm, CD=30CD = 30 cm.
⇒\Rightarrow BB cách AA là 4545 cm; CC cách AA là 45+45=9045 + 45 = 90 cm.

(Cách 1 và Cách 3 thực chất đối xứng nhau qua trung điểm của sợi dây, chỉ khác đầu bắt đầu đo.)

Thử lại: mỗi cách đều cho ba đoạn 30; 45; 4530;\ 45;\ 45 với tổng 30+45+45=12030 + 45 + 45 = 120 cm =1,2= 1,2 m và tạo thành tam giác cân có một cạnh 3030 cm — thoả mãn đề bài.

Đáp số

Ba đoạn phải chia: 45 cm, 45 cm, 30 cmCách 1: B cách A 30 cm, C cách A 75 cmCách 2: B cách A 45 cm, C cách A 75 cmCách 3: B cách A 45 cm, C cách A 90 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.