Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Tranh luận trang 10 SGK Toán 8

Bài 22. Tính chất cơ bản của phân thức đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tròn thực hiện rút gọn một phân thức như hình bên.
Hỏi bạn Tròn làm đúng hay sai? Vì sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 10 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình ghi lời giải của bạn Tròn: x2+2x3x3+2x=x2+2x3x3+2x\dfrac{x^2+2x}{3x^3+2x}=\dfrac{x^2+2x}{3x^3+2x} (gạch bỏ số hạng 2x2x ở cả tử và mẫu) =x23x3=13x=\dfrac{x^2}{3x^3}=\dfrac{1}{3x}.

Lời giải

Bạn Tròn làm SAI.

Vì sao sai?

Tính chất cơ bản của phân thức cho phép ta chia cả tử và mẫu cho một nhân tử chung (khác 00):
AB=A:MB:M(M≠0, M là nhân tử chung của A và B).\dfrac{A}{B}=\dfrac{A:M}{B:M}\quad(M\neq 0,\ M\text{ là nhân tử chung của }A\text{ và }B).

Ở tử x2+2xx^2+2x và mẫu 3x3+2x3x^3+2x, số hạng 2x2x chỉ là một số hạng của tổng, chứ không phải là một nhân tử chung của cả tử và mẫu. Do đó bạn Tròn gạch bỏ (triệt tiêu) số hạng 2x2x ở tử và mẫu là không đúng — không có phép tắc nào cho phép xóa cùng một số hạng ở tử và mẫu.

Cách rút gọn đúng:

Ta phân tích tử và mẫu thành nhân tử để tìm nhân tử chung:
x2+2x=x(x+2),3x3+2x=x(3x2+2).x^2+2x=x(x+2),\qquad 3x^3+2x=x(3x^2+2).

Nhân tử chung của tử và mẫu là xx (với x≠0x\neq 0). Chia cả tử và mẫu cho xx:
x2+2x3x3+2x=x(x+2)x(3x2+2)=x+23x2+2.\dfrac{x^2+2x}{3x^3+2x}=\dfrac{x(x+2)}{x(3x^2+2)}=\dfrac{x+2}{3x^2+2}.

Kiểm tra lại (thử x=1x=1):
- Phân thức ban đầu: 12+2⋅13⋅13+2⋅1=35\dfrac{1^2+2\cdot 1}{3\cdot 1^3+2\cdot 1}=\dfrac{3}{5}.
- Kết quả của bạn Tròn: 13⋅1=13\dfrac{1}{3\cdot 1}=\dfrac{1}{3} — khác 35\dfrac{3}{5}, nên sai.
- Kết quả đúng: 1+23⋅12+2=35\dfrac{1+2}{3\cdot 1^2+2}=\dfrac{3}{5} — trùng với phân thức ban đầu, nên đúng.

Kết luận: Bạn Tròn làm sai; kết quả đúng là x+23x2+2\dfrac{x+2}{3x^2+2}.

Đáp số

Bạn Tròn làm sai; rút gọn đúng: x2+2x3x3+2x=x+23x2+2\dfrac{x^2+2x}{3x^3+2x}=\dfrac{x+2}{3x^2+2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.