Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Bài 6.14 trang 12 SGK Toán 8

Bài tập cuối bài (Tính chất cơ bản của phân thức đại số)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai phân thức 9x2+3x+127x3−1\dfrac{9x^2+3x+1}{27x^3-1} và x2−4x16−x2\dfrac{x^2-4x}{16-x^2}.

a) Rút gọn hai phân thức đã cho.

b) Quy đồng mẫu thức hai phân thức nhận được ở câu a.

Lời giải

## a) Rút gọn hai phân thức

Phân thức thứ nhất: 9x2+3x+127x3−1\dfrac{9x^2+3x+1}{27x^3-1}

Mẫu thức là hiệu hai lập phương:
27x3−1=(3x)3−13=(3x−1)(9x2+3x+1).27x^3-1=(3x)^3-1^3=(3x-1)(9x^2+3x+1).

Do đó:
9x2+3x+127x3−1=9x2+3x+1(3x−1) (9x2+3x+1)=13x−1.\dfrac{9x^2+3x+1}{27x^3-1}=\dfrac{9x^2+3x+1}{(3x-1)\,(9x^2+3x+1)}=\dfrac{1}{3x-1}.

Phân thức thứ hai: x2−4x16−x2\dfrac{x^2-4x}{16-x^2}

Phân tích tử và mẫu thành nhân tử:
x2−4x=x(x−4),16−x2=(4−x)(4+x).x^2-4x=x(x-4),\qquad 16-x^2=(4-x)(4+x).

Chú ý x−4=−(4−x)x-4=-(4-x), nên:
x2−4x16−x2=x(x−4)(4−x)(4+x)=−x(4−x)(4−x)(4+x)=−xx+4.\dfrac{x^2-4x}{16-x^2}=\dfrac{x(x-4)}{(4-x)(4+x)}=\dfrac{-x(4-x)}{(4-x)(4+x)}=\dfrac{-x}{x+4}.

Vậy hai phân thức sau khi rút gọn là:
13x−1và−xx+4.\dfrac{1}{3x-1}\quad\text{và}\quad\dfrac{-x}{x+4}.

##

b) Quy đồng mẫu thức hai phân thức 13x−1\dfrac{1}{3x-1} và −xx+4\dfrac{-x}{x+4}

Hai mẫu thức 3x−13x-1 và x+4x+4 không có nhân tử chung, nên mẫu thức chung (MTC) là:
(3x−1)(x+4).(3x-1)(x+4).

Nhân tử phụ: của 13x−1\dfrac{1}{3x-1} là (x+4)(x+4); của −xx+4\dfrac{-x}{x+4} là (3x−1)(3x-1).

Quy đồng:
13x−1=1⋅(x+4)(3x−1)(x+4)=x+4(3x−1)(x+4);\dfrac{1}{3x-1}=\dfrac{1\cdot(x+4)}{(3x-1)(x+4)}=\dfrac{x+4}{(3x-1)(x+4)};

−xx+4=−x (3x−1)(x+4)(3x−1)=−x(3x−1)(3x−1)(x+4)=−3x2+x(3x−1)(x+4).\dfrac{-x}{x+4}=\dfrac{-x\,(3x-1)}{(x+4)(3x-1)}=\dfrac{-x(3x-1)}{(3x-1)(x+4)}=\dfrac{-3x^2+x}{(3x-1)(x+4)}.

Kiểm tra lại: nhân mẫu khớp MTC (3x−1)(x+4)(3x-1)(x+4); tử giữ đúng theo nhân tử phụ. Kết quả hợp lí.

Đáp số

a) 13x−1\dfrac{1}{3x-1} và −xx+4\dfrac{-x}{x+4}b) x+4(3x−1)(x+4)\dfrac{x+4}{(3x-1)(x+4)} và −x(3x−1)(3x−1)(x+4)\dfrac{-x(3x-1)}{(3x-1)(x+4)} (MTC: (3x−1)(x+4)(3x-1)(x+4))

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.