Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Bài 6.25 trang 19 SGK Toán 8

Bài 23. Phép cộng và phép trừ phân thức đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một tàu du lịch chạy xuôi dòng 15 km, sau đó quay ngược lại để trở về điểm xuất phát và kết thúc chuyến du lịch. Biết rằng vận tốc của tàu khi nước yên lặng là 10 km/h và vận tốc của dòng nước là xx (km/h).

a) Hãy viết các phân thức biểu thị theo xx thời gian xuôi dòng, thời gian ngược dòng và tổng thời gian tàu chạy.

b) Tính tổng thời gian tàu chạy khi vận tốc dòng nước là 2 km/h.

Lời giải

a) Vận tốc của tàu khi nước yên lặng là 1010 km/h, vận tốc dòng nước là xx km/h (điều kiện 0<x<100 < x < 10).

- Khi xuôi dòng, vận tốc của tàu là 10+x10 + x (km/h). Thời gian xuôi dòng 1515 km là:
t1=1510+x (giờ).t_1 = \dfrac{15}{10 + x} \text{ (giờ)}.

- Khi ngược dòng, vận tốc của tàu là 10−x10 - x (km/h). Thời gian ngược dòng 1515 km là:
t2=1510−x (giờ).t_2 = \dfrac{15}{10 - x} \text{ (giờ)}.

- Tổng thời gian tàu chạy là:
t=t1+t2=1510+x+1510−x.t = t_1 + t_2 = \dfrac{15}{10 + x} + \dfrac{15}{10 - x}.
Quy đồng mẫu thức với mẫu chung (10+x)(10−x)=100−x2(10 + x)(10 - x) = 100 - x^2:
t=15(10−x)(10+x)(10−x)+15(10+x)(10+x)(10−x)=15(10−x)+15(10+x)100−x2.t = \dfrac{15(10 - x)}{(10 + x)(10 - x)} + \dfrac{15(10 + x)}{(10 + x)(10 - x)} = \dfrac{15(10 - x) + 15(10 + x)}{100 - x^2}.
Rút gọn tử thức:
15(10−x)+15(10+x)=150−15x+150+15x=300.15(10 - x) + 15(10 + x) = 150 - 15x + 150 + 15x = 300.
Vậy tổng thời gian tàu chạy là:
t=300100−x2 (giờ).t = \dfrac{300}{100 - x^2} \text{ (giờ)}.

b) Khi vận tốc dòng nước là 22 km/h, tức x=2x = 2 (thỏa mãn 0<x<100 < x < 10), thay vào biểu thức tổng thời gian:
t=300100−22=300100−4=30096=258=3,125 (giờ).t = \dfrac{300}{100 - 2^2} = \dfrac{300}{100 - 4} = \dfrac{300}{96} = \dfrac{25}{8} = 3{,}125 \text{ (giờ)}.

*Kiểm tra lại:* thời gian xuôi dòng 1510+2=1512=1,25\dfrac{15}{10 + 2} = \dfrac{15}{12} = 1{,}25 giờ; thời gian ngược dòng 1510−2=158=1,875\dfrac{15}{10 - 2} = \dfrac{15}{8} = 1{,}875 giờ; tổng 1,25+1,875=3,1251{,}25 + 1{,}875 = 3{,}125 giờ. Khớp với kết quả trên.

Vậy tổng thời gian tàu chạy là 3,1253{,}125 giờ (tức 33 giờ 7,57{,}5 phút).

Đáp số

t1=1510+xt_1 = \dfrac{15}{10+x}; t2=1510−xt_2 = \dfrac{15}{10-x}; tổng t=300100−x2t = \dfrac{300}{100-x^2} (giờ)258=3,125\dfrac{25}{8} = 3,125 giờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.