Giải Tranh luận trang 35 SGK Toán 8
Đề bài
Xét bài toán sau:
"Một xe máy khởi hành từ Hà Nội đi Hải Phòng với vận tốc 40 km/h. Sau đó 20 phút, trên cùng tuyến đường đó, một ô tô xuất phát từ Hải Phòng đi Hà Nội với vận tốc 60 km/h. Biết quãng đường từ Hà Nội đến Hải Phòng dài khoảng 120 km. Hỏi sau bao lâu, kể từ khi xe máy khởi hành thì hai xe gặp nhau?"
Để giải bài toán này, hai bạn Vuông và Tròn chọn ẩn như sau:
Vuông: Mình chọn ẩn (giờ) là thời gian từ lúc xe máy khởi hành đến lúc hai xe gặp nhau.
Tròn: Mình chọn ẩn (km) là quãng đường từ Hà Nội đến điểm gặp nhau của hai xe.
Hãy viết phương trình nhận được theo mỗi cách chọn ẩn này!
Theo em, trong hai cách chọn ẩn của Vuông và Tròn, cách nào sẽ cho lời giải ngắn gọn hơn?
Lời giải
Phân tích chung: Đổi phút giờ. Xe máy đi trước ô tô giờ. Hai xe đi ngược chiều nhau trên quãng đường dài km, khi gặp nhau tổng quãng đường hai xe đi được bằng km.
a) Cách chọn ẩn của Vuông
Gọi (giờ) là thời gian từ lúc xe máy khởi hành đến lúc hai xe gặp nhau. Điều kiện: .
- Quãng đường xe máy đi được: (km).
- Ô tô xuất phát sau giờ nên đến lúc gặp nhau ô tô đã đi trong giờ, được quãng đường (km).
Tổng hai quãng đường bằng km, ta có phương trình:
Giải: (thỏa mãn điều kiện).
Vậy sau giờ giờ phút kể từ khi xe máy khởi hành thì hai xe gặp nhau.
b) Cách chọn ẩn của Tròn
Gọi (km) là quãng đường từ Hà Nội đến điểm gặp nhau. Điều kiện: .
- Quãng đường xe máy đi: (km), hết thời gian (giờ).
- Quãng đường ô tô đi: (km), hết thời gian (giờ).
Vì xe máy khởi hành trước ô tô giờ nên thời gian đi của xe máy nhiều hơn thời gian đi của ô tô giờ:
Giải (nhân hai vế với ): (thỏa mãn).
Quãng đường gặp nhau cách Hà Nội km. Khi đó thời gian kể từ lúc xe máy khởi hành là giờ giờ phút.
Kiểm tra lại: Xe máy đi km; ô tô đi km. Tổng km (đúng bằng quãng đường Hà Nội – Hải Phòng).
Nhận xét: Vì bài toán hỏi *thời gian* hai xe gặp nhau nên cách chọn ẩn của Vuông (chọn ẩn là thời gian) cho lời giải ngắn gọn hơn: giải phương trình xong là có ngay đáp số. Còn cách của Tròn tìm được quãng đường trước, phải thực hiện thêm một bước chia mới ra thời gian cần tìm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.