Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.6 trang 55 SGK Toán 8

Bài 11. Hình thang cân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Vẽ hình thang cân ABCDABCD (AB∥CDAB \parallel CD) biết đáy lớn CDCD dài 4 cm, cạnh bên dài 2 cm và đường chéo dài 3 cm.

Lời giải

Phân tích

Giả sử đã dựng được hình thang cân ABCDABCD (AB∥CDAB \parallel CD) với CD=4CD = 4 cm, cạnh bên AD=BC=2AD = BC = 2 cm, đường chéo AC=BD=3AC = BD = 3 cm.

Xét tam giác ACDACD: ta biết cả ba độ dài CD=4CD = 4 cm, AD=2AD = 2 cm (cạnh bên), AC=3AC = 3 cm (đường chéo). Vậy tam giác ACDACD dựng được. Khi đã có AA, CC, DD thì chỉ còn phải xác định đỉnh BB.

Cách dựng

a) Dựng đoạn thẳng CD=4CD = 4 cm.

b) Dựng tam giác ACDACD: vẽ cung tròn tâm DD bán kính 22 cm và cung tròn tâm CC bán kính 33 cm; hai cung cắt nhau tại điểm AA (lấy AA nằm về một phía của CDCD).

c) Qua AA dựng tia Ax∥CDAx \parallel CD (tia nằm cùng phía với AA so với CDCD).

d) Trên tia AxAx, dựng điểm BB sao cho CB=2CB = 2 cm: vẽ cung tròn tâm CC bán kính 22 cm cắt tia AxAx tại BB.

e) Nối ABAB, BCBC ta được hình thang ABCDABCD cần dựng.

Chứng minh

Theo cách dựng, AB∥CDAB \parallel CD nên ABCDABCD là hình thang với hai đáy ABAB và CDCD.

Lại có AD=2AD = 2 cm và BC=2BC = 2 cm nên AD=BCAD = BC. Hình thang có hai cạnh bên bằng nhau (và không song song) là hình thang cân, do đó ABCDABCD là hình thang cân.

Trong hình thang cân này: đáy lớn CD=4CD = 4 cm, cạnh bên AD=BC=2AD = BC = 2 cm, đường chéo AC=3AC = 3 cm (và do tính chất hình thang cân, BD=AC=3BD = AC = 3 cm). Vậy hình vừa dựng thỏa mãn mọi yêu cầu của đề bài.

Kiểm tra bằng tính toán

Đặt D(0;0)D(0;0), C(4;0)C(4;0). Đỉnh AA thỏa AD=2AD = 2, AC=3AC = 3:
x2+y2=4,(x−4)2+y2=9.x^2 + y^2 = 4, \quad (x-4)^2 + y^2 = 9.
Trừ vế: −8x+16=5⇒x=1,375-8x + 16 = 5 \Rightarrow x = 1{,}375; suy ra y2=4−1,3752≈2,109y^2 = 4 - 1{,}375^2 \approx 2{,}109, y≈1,452y \approx 1{,}452.

Do hình thang cân nhận trục đối xứng là đường trung trực x=2x = 2 của CDCD nên BB có hoành độ 2+(2−1,375)=2,6252 + (2 - 1{,}375) = 2{,}625, cùng tung độ với AA. Khi đó:
CB=(4−2,625)2+1,4522=1,3752+2,109=2 (cm),CB = \sqrt{(4-2{,}625)^2 + 1{,}452^2} = \sqrt{1{,}375^2 + 2{,}109} = 2 \text{ (cm)},
BD=2,6252+1,4522=6,891+2,109=3 (cm).BD = \sqrt{2{,}625^2 + 1{,}452^2} = \sqrt{6{,}891 + 2{,}109} = 3 \text{ (cm)}.
Các số liệu khớp với đề, nên bài toán dựng được (khi đó đáy nhỏ AB=2,625−1,375=1,25AB = 2{,}625 - 1{,}375 = 1{,}25 cm).

Đáp số

Dựng được hình thang cân ABCDABCD với CD=4CD = 4 cm, AD=BC=2AD = BC = 2 cm, AC=BD=3AC = BD = 3 cm (đáy nhỏ AB=1,25AB = 1,25 cm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.