Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.44 trang 75 SGK Toán 8

Bài tập cuối chương III   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA. Gọi MM là trung điểm của BCBC còn PP, NN lần lượt là chân đường vuông góc hạ từ MM xuống CACA, ABAB (H.3.60).

a) Chứng minh hai tam giác vuông CMPCMP và MBNMBN bằng nhau.

b) Chứng minh tứ giác APMNAPMN là một hình chữ nhật.
Từ đó suy ra NN là trung điểm của ABAB, PP là trung điểm của ACAC.

c) Lấy điểm QQ sao cho PP là trung điểm của MQMQ, chứng minh rằng tứ giác AMCQAMCQ là một hình thoi.

d) Nếu AB=ACAB = AC, tức là tam giác ABCABC vuông cân tại AA thì tứ giác AMCQAMCQ có là hình vuông không? Vì sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 75 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.60: Tam giác ABCABC vuông tại AA, với AA ở dưới bên trái, BB bên phải, CC phía trên. MM là trung điểm cạnh huyền BCBC. Từ MM hạ đường vuông góc xuống CACA tại PP và xuống ABAB tại NN (có kí hiệu góc vuông tại PP và NN). QQ nằm bên trái AA, trên đường kéo dài, với PP là trung điểm của MQMQ (các đoạn QPQP và PMPM được đánh dấu bằng hai gạch bằng nhau). Có đánh dấu CM=MBCM = MB (hai gạch trên CMCM và MBMB). Góc vuông tại AA được kí hiệu.

Lời giải

a) Chứng minh △CMP=△MBN\triangle CMP = \triangle MBN.

Vì MP⊥CAMP \perp CA và MN⊥ABMN \perp AB nên △CMP\triangle CMP vuông tại PP và △MBN\triangle MBN vuông tại NN.

Xét hai tam giác vuông CMPCMP và MBNMBN, ta có:

- CM=MBCM = MB (vì MM là trung điểm của BCBC) — hai cạnh huyền bằng nhau.

- Vì MN⊥ABMN \perp AB và CA⊥ABCA \perp AB nên MN∥CAMN \parallel CA. Do đó NMB^=PCM^\widehat{NMB} = \widehat{PCM} (hai góc đồng vị).

Hai tam giác vuông có cạnh huyền bằng nhau và một góc nhọn bằng nhau nên △CMP=△MBN\triangle CMP = \triangle MBN (cạnh huyền – góc nhọn).

b) Chứng minh APMNAPMN là hình chữ nhật. Suy ra NN là trung điểm của ABAB, PP là trung điểm của ACAC.

Xét tứ giác APMNAPMN có:

- PAN^=BAC^=90∘\widehat{PAN} = \widehat{BAC} = 90^\circ (tam giác ABCABC vuông tại AA);

- APM^=90∘\widehat{APM} = 90^\circ (vì MP⊥CAMP \perp CA);

- ANM^=90∘\widehat{ANM} = 90^\circ (vì MN⊥ABMN \perp AB).

Tứ giác APMNAPMN có ba góc vuông nên APMNAPMN là hình chữ nhật.

Trong hình chữ nhật APMNAPMN, các cạnh đối bằng nhau: AP=MNAP = MN và AN=MPAN = MP.

Theo câu a, △CMP=△MBN\triangle CMP = \triangle MBN nên CP=MNCP = MN và BN=MPBN = MP.

Do đó AP=MN=CPAP = MN = CP, suy ra PP là trung điểm của ACAC;

AN=MP=BNAN = MP = BN, suy ra NN là trung điểm của ABAB.

c) Chứng minh AMCQAMCQ là hình thoi.

Tứ giác AMCQAMCQ có hai đường chéo là ACAC và MQMQ.

Theo câu b, PP là trung điểm của ACAC; theo cách lấy điểm QQ, PP là trung điểm của MQMQ.

Tứ giác AMCQAMCQ có hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm PP của mỗi đường nên AMCQAMCQ là hình bình hành.

Mặt khác, MP⊥CAMP \perp CA mà QQ nằm trên đường thẳng MPMP nên MQ⊥ACMQ \perp AC, tức là hai đường chéo vuông góc với nhau.

Hình bình hành có hai đường chéo vuông góc với nhau là hình thoi. Vậy AMCQAMCQ là hình thoi.

d) Nếu AB=ACAB = AC thì tứ giác AMCQAMCQ có là hình vuông không? Vì sao?

Vì AMCQAMCQ là hình thoi nên AMCQAMCQ là hình vuông khi và chỉ khi hai đường chéo bằng nhau: AC=MQAC = MQ.

Theo câu b, AN=MPAN = MP và NN là trung điểm của ABAB nên MP=AN=AB2MP = AN = \dfrac{AB}{2}.

Vì PP là trung điểm của MQMQ nên MQ=2MP=2⋅AB2=ABMQ = 2MP = 2 \cdot \dfrac{AB}{2} = AB.

Khi AB=ACAB = AC thì MQ=AB=ACMQ = AB = AC, tức là hình thoi AMCQAMCQ có hai đường chéo bằng nhau.

Hình thoi có hai đường chéo bằng nhau là hình vuông. Vậy khi AB=ACAB = AC (tam giác ABCABC vuông cân tại AA) thì AMCQAMCQ là hình vuông.

Đáp số

△CMP=△MBN\triangle CMP = \triangle MBN (cạnh huyền – góc nhọn) — đpcmAPMNAPMN là hình chữ nhật; NN là trung điểm ABAB, PP là trung điểm ACAC — đpcmAMCQAMCQ là hình thoi — đpcmCó, AMCQAMCQ là hình vuông vì hình thoi AMCQAMCQ có hai đường chéo AC=MQAC = MQ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.