Giải Mở đầu trang 78 SGK Toán 8
Đề bài
Có một chiếc bóng điện được mắc trên đỉnh (điểm ) của cột đèn thẳng đứng. Để tính chiều cao của cột đèn, bác Dương cắm một chiếc cọc gỗ (đoạn ) thẳng đứng trên mặt đất rồi đo chiều dài bóng của cọc gỗ do ánh đèn điện tạo ra và đo khoảng cách từ điểm đến chân cột đèn (điểm ) (H.9.1). Theo em, bác Dương đã tính như thế nào để ra được chiều cao cột đèn?
Hình 9.1: Cột đèn thẳng đứng với bóng điện ở đỉnh (đỉnh cột), chân cột tại (chân cột). Cọc gỗ thẳng đứng cắm trên mặt đất, nằm trên mặt đất giữa và , là đỉnh cọc gỗ. Tia sáng từ đèn () đi qua đỉnh cọc và chạm mặt đất tại (bóng cọc gỗ). Các điểm , , thẳng hàng trên mặt đất. Hình tạo thành hai tam giác vuông đồng dạng: tam giác và tam giác (vuông tại và ).
Lời giải
Phân tích hình vẽ:
Trên mặt đất, ba điểm , , thẳng hàng. Cọc gỗ vuông góc với mặt đất tại , cột đèn vuông góc với mặt đất tại . Tia sáng từ bóng đèn ở đỉnh đi qua đỉnh cọc rồi chạm đất tại (đầu mút bóng của cọc).
Hai tam giác đồng dạng:
Xét và , ta có:
- chung;
- (vì cọc và cột đèn đều thẳng đứng, vuông góc với mặt đất).
Suy ra (g.g).
Lập tỉ lệ và tính :
Từ hai tam giác đồng dạng, các cạnh tương ứng tỉ lệ:
Suy ra:
Cách bác Dương đã làm: Bác đo ba độ dài
- — chiều cao cọc gỗ,
- — chiều dài bóng của cọc gỗ (từ đến chân cọc ),
- — khoảng cách từ đến chân cột đèn ,
rồi thay vào công thức để tính được chiều cao cột đèn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.