Sách giáo khoa Toán 8 Tập hai

Giải Thử thách nhỏ 2 trang 90 SGK Toán 8

Bài 35. Định lí Pythagore và ứng dụng   Đã kiểm

Đề bài

Với hai tam giác ABCABC và A′B′C′A'B'C' trong phần Tranh luận, nếu thêm giả thiết các góc CC và C′C' nhọn thì hai tam giác đó có đồng dạng không?

Lời giải

Nhắc lại phần Tranh luận. Hai tam giác ABCABC và A′B′C′A'B'C' có
ABA′B′=ACA′C′vàB^=B′^.\frac{AB}{A'B'}=\frac{AC}{A'C'}\quad\text{và}\quad \widehat{B}=\widehat{B'}.
Đây là trường hợp *hai cạnh tương ứng tỉ lệ và một cặp góc bằng nhau, nhưng góc đó không xen giữa hai cạnh ấy* (B^\widehat{B} không xen giữa ABAB và ACAC). Trường hợp này chưa đủ để kết luận đồng dạng: ứng với bộ dữ kiện đó, góc CC có thể nhọn hoặc tù, cho hai tam giác khác hẳn nhau — đó chính là điều gây tranh luận.

Bây giờ thêm giả thiết C^\widehat{C} và C′^\widehat{C'} đều nhọn. Ta chứng minh hai tam giác đồng dạng.

Bước 1. Kẻ đường cao. Kẻ AH⊥BCAH\perp BC tại HH và A′H′⊥B′C′A'H'\perp B'C' tại H′H'.

Hai tam giác vuông ABHABH và A′B′H′A'B'H' có
AHB^=A′H′B′^=90∘,B^=B′^\widehat{AHB}=\widehat{A'H'B'}=90^\circ,\qquad \widehat{B}=\widehat{B'}
nên △ABH∽△A′B′H′\triangle ABH\backsim\triangle A'B'H' (g.g), suy ra
AHA′H′=ABA′B′.\frac{AH}{A'H'}=\frac{AB}{A'B'}.

Bước 2. Hai tam giác vuông chứa cạnh AC, A′C′AC,\,A'C'. Từ giả thiết ABA′B′=ACA′C′\dfrac{AB}{A'B'}=\dfrac{AC}{A'C'} và kết quả Bước 1:
AHA′H′=ABA′B′=ACA′C′.\frac{AH}{A'H'}=\frac{AB}{A'B'}=\frac{AC}{A'C'}.
Xét hai tam giác vuông AHCAHC và A′H′C′A'H'C' (AHC^=A′H′C′^=90∘\widehat{AHC}=\widehat{A'H'C'}=90^\circ) có cạnh góc vuông AHAH và cạnh huyền ACAC tỉ lệ tương ứng với A′H′A'H' và A′C′A'C':
AHA′H′=ACA′C′.\frac{AH}{A'H'}=\frac{AC}{A'C'}.
Do đó △AHC∽△A′H′C′\triangle AHC\backsim\triangle A'H'C' (cạnh huyền – cạnh góc vuông), suy ra
ACH^=A′C′H′^.\widehat{ACH}=\widehat{A'C'H'}.

Bước 3. Dùng giả thiết góc CC nhọn. Vì C^\widehat{C} nhọn nên chân đường cao HH nằm giữa BB và CC, tức tia CHCH trùng tia CBCB. Do đó ACB^=ACH^\widehat{ACB}=\widehat{ACH}. Tương tự A′C′B′^=A′C′H′^\widehat{A'C'B'}=\widehat{A'C'H'}. Kết hợp Bước 2:
C^=ACH^=A′C′H′^=C′^.\widehat{C}=\widehat{ACH}=\widehat{A'C'H'}=\widehat{C'}.
(Nếu C^\widehat{C} tù thì ACB^=180∘−ACH^\widehat{ACB}=180^\circ-\widehat{ACH}, lúc đó không suy ra được C^=C′^\widehat{C}=\widehat{C'} — đúng là chỗ gây mơ hồ ban đầu.)

Bước 4. Kết luận. Hai tam giác ABCABC và A′B′C′A'B'C' có
B^=B′^,C^=C′^\widehat{B}=\widehat{B'},\qquad \widehat{C}=\widehat{C'}
nên △ABC∽△A′B′C′\triangle ABC\backsim\triangle A'B'C' (g.g), với tỉ số đồng dạng
k=ABA′B′=ACA′C′.k=\frac{AB}{A'B'}=\frac{AC}{A'C'}.

Vậy: có, khi thêm giả thiết C^,C′^\widehat{C},\widehat{C'} nhọn thì hai tam giác đồng dạng. Cần lưu ý tỉ số đồng dạng là ABA′B′\dfrac{AB}{A'B'} — nói chung khác 11 — nên hai tam giác đồng dạng chứ *không* nhất thiết bằng nhau; chúng bằng nhau chỉ khi k=1k=1.

Đáp số

Có — hai tam giác đồng dạng (g.g) với tỉ số k=ABA′B′=ACA′C′k=\dfrac{AB}{A'B'}=\dfrac{AC}{A'C'}; nói chung KHÔNG bằng nhau (chỉ bằng nhau khi k=1k=1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.