Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Bài 5.24 trang 109 SGK Toán 8

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai biểu đồ (Hình 5.25).

a) Lập bảng thống kê cho dữ liệu được biểu diễn trong mỗi biểu đồ.

b) Dữ liệu biểu diễn trên hai biểu đồ có như nhau không? Giải thích tại sao hình dạng hai đường gấp khúc trên hai biểu đồ lại khác nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 109 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.25 gồm hai biểu đồ đoạn thẳng cùng tiêu đề "Số sản phẩm bán được theo tháng", trục hoành là Tháng (từ 1 đến 12), trục tung là Số lượng (nghìn). Hai biểu đồ biểu diễn cùng một bộ số liệu nhưng khác thang chia trục tung.

Biểu đồ a): trục tung chia vạch 0, 2, 4, 6, 8. Giá trị theo tháng: Tháng 1: 3; Tháng 2: 2; Tháng 3: 3; Tháng 4: 4; Tháng 5: 5; Tháng 6: 4; Tháng 7: 6; Tháng 8: 7; Tháng 9: 8; Tháng 10: 7; Tháng 11: 6; Tháng 12: 8.

Biểu đồ b): trục tung chia vạch 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18. Giá trị theo tháng giống hệt biểu đồ a): Tháng 1: 3; Tháng 2: 2; Tháng 3: 3; Tháng 4: 4; Tháng 5: 5; Tháng 6: 4; Tháng 7: 6; Tháng 8: 7; Tháng 9: 8; Tháng 10: 7; Tháng 11: 6; Tháng 12: 8.

Lời giải

a) Lập bảng thống kê

Ta đọc giá trị số lượng sản phẩm bán được ở mỗi tháng theo các điểm trên đường gấp khúc.

*Bảng thống kê cho biểu đồ a):*

| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số lượng (nghìn) | 3 | 2 | 3 | 4 | 5 | 4 | 6 | 7 | 8 | 7 | 6 | 8 |

*Bảng thống kê cho biểu đồ b):*

| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số lượng (nghìn) | 3 | 2 | 3 | 4 | 5 | 4 | 6 | 7 | 8 | 7 | 6 | 8 |

b) So sánh dữ liệu và giải thích

Dữ liệu biểu diễn trên hai biểu đồ là như nhau (hai bảng thống kê ở câu a) hoàn toàn trùng khớp: số lượng từng tháng đều bằng nhau).

Tuy nhiên, hình dạng hai đường gấp khúc trông khác nhau là vì thang chia (khoảng chia) trên trục đứng của hai biểu đồ khác nhau:

- Ở biểu đồ a), trục đứng chỉ chia tới 88 (các vạch 0;2;4;6;80;2;4;6;8), nên các giá trị số liệu trải gần kín chiều cao biểu đồ ⇒ đường gấp khúc lên xuống dốc hơn, thấy rõ sự chênh lệch giữa các tháng.
- Ở biểu đồ b), trục đứng chia tới tận 1818 (các vạch 2;4;6;8;10;12;14;16;182;4;6;8;10;12;14;16;18). Vì khoảng giá trị của trục lớn hơn nhiều so với các số liệu (cao nhất chỉ là 88), các điểm dữ liệu chỉ nằm ở phần dưới của biểu đồ ⇒ đường gấp khúc bị nén lại, trông thoải (bằng phẳng) hơn.

Như vậy, cùng một bộ số liệu nhưng nếu chọn thang chia trên trục đứng khác nhau thì đường gấp khúc sẽ có độ dốc khác nhau, khiến hình dạng hai biểu đồ trông không giống nhau. Đây là lí do khi đọc biểu đồ đoạn thẳng cần chú ý đến thang chia của trục để tránh bị đánh giá sai mức độ thay đổi của dữ liệu.

Đáp số

Bảng thống kê (cả hai biểu đồ): Tháng 1→12 có số lượng lần lượt 3; 2; 3; 4; 5; 4; 6; 7; 8; 7; 6; 8 (nghìn sản phẩm)Dữ liệu hai biểu đồ như nhau; hình dạng hai đường gấp khúc khác nhau vì thang chia trục đứng khác nhau (a) chia đến 8 nên dốc hơn, b) chia đến 18 nên bị nén, thoải hơn)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.