Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Dự án 2 trang 112 SGK Toán 8

Bài toán gửi tiết kiệm có kì hạn (lãi kép)   Đã kiểm

Đề bài

Bác Hương có 250 triệu đồng muốn gửi tiết kiệm ở một ngân hàng và hai năm sau mới có nhu cầu sử dụng số tiền này. Dựa vào bảng lãi suất mà ngân hàng công bố tại thời điểm hiện tại, hãy tư vấn cho bác Hương phương án gửi tiết kiệm để số tiền lãi thu được sau hai năm gửi tiết kiệm là lớn nhất.
Ở đây, giả sử các lãi suất đã công bố là không thay đổi trong suốt quá trình bác Hương gửi tiết kiệm.

Lời giải

Nhận xét về đề. Đây là bài hoạt động trải nghiệm: bảng lãi suất phải lấy từ ngân hàng *thực tế tại thời điểm hiện tại*, đề KHÔNG in sẵn bảng. Vì vậy bài này không có một đáp số bằng số cố định — kết quả phụ thuộc vào bảng lãi suất cụ thể. Điều phải nắm chắc là cách tính và cách so sánh. Dưới đây dùng một bảng lãi suất tiêu biểu để minh hoạ; với bảng khác chỉ việc thay số và làm y hệt.

Bảng lãi suất (minh hoạ):

| Kì hạn | Lãi suất / năm |
|---|---|
| 6 tháng | 4,0%4{,}0\% |
| 12 tháng | 5,0%5{,}0\% |
| 24 tháng | 5,2%5{,}2\% |

Cách tính tiền gửi có kì hạn. Với một sổ kì hạn kk tháng, lãi suất rr mỗi năm, khi đáo hạn bác nhận cả gốc lẫn lãi là
P(1+r⋅k12).P\left(1 + r\cdot\frac{k}{12}\right).
Lãi tính trên gốc và trả một lần khi đáo hạn — nghĩa là trong cùng một kì hạn KHÔNG có lãi kép. Lãi kép chỉ xuất hiện khi bác đáo hạn rồi gửi lại (tái tục): lần sau gửi cả gốc lẫn lãi của lần trước.

Bác gửi đúng 22 năm =24= 24 tháng, có ba cách gửi. Gốc P=250P = 250 triệu đồng.

Phương án 1 — một sổ kì hạn 24 tháng (lãi suất r24r_{24}):
T1=P(1+2r24).T_1 = P\left(1 + 2r_{24}\right).

Phương án 2 — sổ 12 tháng, tái tục 1 lần (lãi suất r12r_{12}):
T2=P(1+r12)2.T_2 = P\left(1 + r_{12}\right)^2.

Phương án 3 — sổ 6 tháng, tái tục 3 lần, tổng 4 kì (lãi suất r6r_6):
T3=P(1+r62)4.T_3 = P\left(1 + \frac{r_6}{2}\right)^4.

Thay số với bảng trên:

T1=250 (1+2⋅0,052)=250⋅1,104=276 (triệu đồng),lãi 26.T_1 = 250\,(1 + 2\cdot 0{,}052) = 250\cdot 1{,}104 = 276 \text{ (triệu đồng)}, \quad \text{lãi } 26.
T2=250 (1,05)2=250⋅1,1025=275,625 (triệu đồng),lãi 25,625.T_2 = 250\,(1{,}05)^2 = 250\cdot 1{,}1025 = 275{,}625 \text{ (triệu đồng)}, \quad \text{lãi } 25{,}625.
T3=250 (1,02)4≈250⋅1,08243=270,608 (triệu đồng),lãi ≈20,608.T_3 = 250\,(1{,}02)^4 \approx 250\cdot 1{,}08243 = 270{,}608 \text{ (triệu đồng)}, \quad \text{lãi } \approx 20{,}608.

So sánh:

| Phương án | Tiền lãi sau 2 năm |
|---|---|
| PA1 — 24 tháng | 26\mathbf{26} triệu |
| PA2 — 12 tháng, tái tục 1 lần | 25,62525{,}625 triệu |
| PA3 — 6 tháng, tái tục 3 lần | ≈20,608\approx 20{,}608 triệu |

Vì 26>25,625>20,60826 > 25{,}625 > 20{,}608 nên với bảng này PA1 (sổ 24 tháng) cho lãi lớn nhất.

Lưu ý quan trọng — chỗ rất dễ sai. Một sổ kì hạn 24 tháng phải tính là P(1+2r24)P(1 + 2r_{24}) (lãi đơn trên cả kì), KHÔNG được viết thành P(1+r24)2P(1+r_{24})^2: trong cùng một kì hạn lãi chưa nhập gốc nên không có "lãi sinh lãi". Nếu nhầm thành (1+r)2(1+r)^2 sẽ cộng dư một khoản lãi-trên-lãi không có thật và có thể làm kết luận sai lệch. Lãi kép chỉ xuất hiện khi tái tục (gửi lại gốc + lãi của kì trước).

Cũng vì lí do đó, nếu lãi suất 12 tháng gần bằng 24 tháng, phương án tái tục 12 tháng có thể vượt sổ 24 tháng nhờ được gộp lãi sau năm thứ nhất (ví dụ khi r12=r24r_{12}=r_{24} thì luôn chọn tái tục 12 tháng). Phải tính cụ thể mới kết luận được.

Tư vấn cho bác Hương. Lấy bảng lãi suất thật của ngân hàng, lập ba số
P(1+2r24),P(1+r12)2,P(1+r62)4,P(1+2r_{24}),\quad P(1+r_{12})^2,\quad P\left(1+\frac{r_6}{2}\right)^4,
rồi chọn phương án cho giá trị lớn nhất. Với bảng minh hoạ ở trên, bác nên gửi một sổ kì hạn 24 tháng, sau 2 năm tiền lãi lớn nhất, khoảng 2626 triệu đồng.

Đáp số

Bài trải nghiệm, không có đáp số cố định: tùy bảng lãi suất thực tế. So sánh P(1+2r24)P(1+2r_{24}) (sổ 24 tháng, lãi đơn trên cả kì), P(1+r12)2P(1+r_{12})^2 (12 tháng tái tục 1 lần) và P(1+r6/2)4P(1+r_6/2)^4 (6 tháng tái tục 3 lần) rồi chọn số lớn nhất. Với bảng minh hoạ 6 tháng 4%/năm, 12 tháng 5%/năm, 24 tháng 5,2%/năm: gửi kì hạn 24 tháng cho lãi lớn nhất ≈ 26 triệu đồng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.