Giải Hoạt động 3 trang 118 SGK Toán 8
Đề bài
VẼ HÌNH THANG
Vẽ hình thang có đáy lớn cm, đáy nhỏ cm, các cạnh bên cm, cm theo các bước sau:
Bước 1. Vẽ đoạn thẳng và có độ dài bằng cm tương tự như Bước 1 của HĐ1.
Bước 2. Vẽ tam giác có cm (độ dài của ), cm.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm , nhập bán kính bằng 2.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm , nhập bán kính bằng 4.
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào hai đường tròn vừa vẽ.
Chọn công cụ [đoạn thẳng] → Chọn "Đoạn thẳng" → Chọn điểm → Chọn điểm .
Chọn công cụ [đoạn thẳng] → Chọn "Đoạn thẳng" → Chọn điểm → Chọn điểm .
Bước 3. Vẽ điểm nằm trên tia sao cho cm.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm , nhập bán kính bằng 6.
Chọn công cụ [tia] → Chọn "Tia đi qua 2 điểm" → Nháy chuột lần lượt vào các điểm , .
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào tia và đường tròn vừa vẽ.
Bước 4. Vẽ điểm sao cho và .
Chọn công cụ [đường song song] → Chọn "Đường song song" → Nháy chuột vào điểm → Nháy chuột vào đoạn thẳng .
Chọn công cụ [đường song song] → Chọn "Đường song song" → Nháy chuột vào điểm → Nháy chuột vào tia .
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào hai đường thẳng vừa vẽ.
Ẩn các đường tròn, các đường thẳng, đoạn thẳng , và điểm . Chọn công cụ "Đoạn thẳng" để nối với , với , với và thu được hình thang .
Các hình minh hoạ là biểu tượng (icon) các công cụ của phần mềm GeoGebra: công cụ vẽ đường tròn khi biết tâm và bán kính, công cụ tạo giao điểm của 2 đối tượng, công cụ vẽ đoạn thẳng, công cụ vẽ tia đi qua 2 điểm, công cụ vẽ đường song song. Không có số liệu hình học bổ sung ngoài các kích thước đã nêu trong đề: hình thang ADEC với đáy lớn AD = 6 cm, đáy nhỏ EC = 3 cm, cạnh bên AC = 2 cm, cạnh bên DE = 4 cm.
Lời giải
Ý tưởng của cách vẽ. Hình thang có hai đáy với cm, cm. Lấy điểm trên đáy lớn sao cho (cm), khi đó .
Vì (cùng nằm trên/ song song đáy) và nên là hình bình hành. Suy ra:
Như vậy việc dựng hình thang đưa về dựng tam giác có cm, cm, cm (ba cạnh đã biết), rồi dùng tính chất song song để tìm , .
Bước 1. Vẽ đoạn thẳng cm.
Bước 2. Dựng tam giác với cm, cm: vẽ đường tròn tâm bán kính và đường tròn tâm bán kính ; giao điểm của chúng là . Nối , . (Kiểm tra điều kiện tồn tại tam giác: , tức — thỏa mãn nên dựng được.)
Bước 3. Trên tia lấy sao cho cm: vẽ đường tròn tâm bán kính và tia ; giao điểm của tia với đường tròn là . Khi đó cm và nằm giữa , với cm.
Bước 4. Dựng : vẽ đường thẳng qua song song với và đường thẳng qua song song với (tức song song ); giao điểm của chúng là . Khi đó tứ giác có và nên là hình bình hành, suy ra cm, cm.
Ẩn các đường tròn, các đường phụ, đoạn , và điểm ; nối –, –, – (còn – đã có) được hình thang .
Kiểm tra lại đáp số. Chọn hệ trục với , . Từ , tìm được (với ). Lấy . Dựng với (cùng tung độ với ) và , được . Khi đó:
- cm, cm;
- cm;
- cm;
- (cùng phương ngang).
Vậy là hình thang với đáy lớn cm, đáy nhỏ cm, hai cạnh bên cm và cm, đúng yêu cầu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.