Sách giáo khoa Toán 8 Tập một

Giải Hoạt động 3 trang 118 SGK Toán 8

Thực hành vẽ hình đơn giản với phần mềm GeoGebra   Đã kiểm chéo

Đề bài

VẼ HÌNH THANG

Vẽ hình thang ADECADEC có đáy lớn AD=6AD = 6 cm, đáy nhỏ EC=3EC = 3 cm, các cạnh bên AC=2AC = 2 cm, DE=4DE = 4 cm theo các bước sau:

Bước 1. Vẽ đoạn thẳng ABAB và có độ dài bằng AD−EC=3AD - EC = 3 cm tương tự như Bước 1 của HĐ1.

Bước 2. Vẽ tam giác ABCABC có BC=4BC = 4 cm (độ dài của DEDE), AC=2AC = 2 cm.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm AA, nhập bán kính bằng 2.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm BB, nhập bán kính bằng 4.
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào hai đường tròn vừa vẽ.
Chọn công cụ [đoạn thẳng] → Chọn "Đoạn thẳng" → Chọn điểm AA → Chọn điểm CC.
Chọn công cụ [đoạn thẳng] → Chọn "Đoạn thẳng" → Chọn điểm BB → Chọn điểm CC.

Bước 3. Vẽ điểm DD nằm trên tia ABAB sao cho AD=6AD = 6 cm.
Chọn công cụ [đường tròn] → Chọn "Đường tròn khi biết tâm và bán kính" → Nháy chuột vào điểm AA, nhập bán kính bằng 6.
Chọn công cụ [tia] → Chọn "Tia đi qua 2 điểm" → Nháy chuột lần lượt vào các điểm AA, BB.
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào tia ABAB và đường tròn vừa vẽ.

Bước 4. Vẽ điểm EE sao cho DE∥BCDE \parallel BC và CE∥ABCE \parallel AB.
Chọn công cụ [đường song song] → Chọn "Đường song song" → Nháy chuột vào điểm DD → Nháy chuột vào đoạn thẳng BCBC.
Chọn công cụ [đường song song] → Chọn "Đường song song" → Nháy chuột vào điểm CC → Nháy chuột vào tia ABAB.
Chọn công cụ [điểm] → Chọn "Giao điểm của 2 đối tượng" → Lần lượt nháy chuột vào hai đường thẳng vừa vẽ.

Ẩn các đường tròn, các đường thẳng, đoạn thẳng ABAB, BCBC và điểm BB. Chọn công cụ "Đoạn thẳng" để nối AA với DD, DD với EE, EE với CC và thu được hình thang ADECADEC.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 118 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Các hình minh hoạ là biểu tượng (icon) các công cụ của phần mềm GeoGebra: công cụ vẽ đường tròn khi biết tâm và bán kính, công cụ tạo giao điểm của 2 đối tượng, công cụ vẽ đoạn thẳng, công cụ vẽ tia đi qua 2 điểm, công cụ vẽ đường song song. Không có số liệu hình học bổ sung ngoài các kích thước đã nêu trong đề: hình thang ADEC với đáy lớn AD = 6 cm, đáy nhỏ EC = 3 cm, cạnh bên AC = 2 cm, cạnh bên DE = 4 cm.

Lời giải

Ý tưởng của cách vẽ. Hình thang ADECADEC có hai đáy AD∥ECAD \parallel EC với AD=6AD = 6 cm, EC=3EC = 3 cm. Lấy điểm BB trên đáy lớn ADAD sao cho AB=AD−EC=6−3=3AB = AD - EC = 6 - 3 = 3 (cm), khi đó BD=AD−AB=3=ECBD = AD - AB = 3 = EC.

Vì BD∥ECBD \parallel EC (cùng nằm trên/ song song đáy) và BD=ECBD = EC nên BDECBDEC là hình bình hành. Suy ra:
BC∥DE,BC=DE=4 cm;CE∥AB.BC \parallel DE,\quad BC = DE = 4\text{ cm};\qquad CE \parallel AB.

Như vậy việc dựng hình thang đưa về dựng tam giác ABCABC có AB=3AB = 3 cm, BC=4BC = 4 cm, AC=2AC = 2 cm (ba cạnh đã biết), rồi dùng tính chất song song để tìm DD, EE.

Bước 1. Vẽ đoạn thẳng AB=AD−EC=3AB = AD - EC = 3 cm.

Bước 2. Dựng tam giác ABCABC với AC=2AC = 2 cm, BC=4BC = 4 cm: vẽ đường tròn tâm AA bán kính 22 và đường tròn tâm BB bán kính 44; giao điểm của chúng là CC. Nối ACAC, BCBC. (Kiểm tra điều kiện tồn tại tam giác: 4−2<3<4+24 - 2 < 3 < 4 + 2, tức 2<3<62 < 3 < 6 — thỏa mãn nên dựng được.)

Bước 3. Trên tia ABAB lấy DD sao cho AD=6AD = 6 cm: vẽ đường tròn tâm AA bán kính 66 và tia ABAB; giao điểm của tia với đường tròn là DD. Khi đó AD=6AD = 6 cm và BB nằm giữa AA, DD với BD=6−3=3BD = 6 - 3 = 3 cm.

Bước 4. Dựng EE: vẽ đường thẳng qua DD song song với BCBC và đường thẳng qua CC song song với ABAB (tức song song ADAD); giao điểm của chúng là EE. Khi đó tứ giác BDECBDEC có BD∥CEBD \parallel CE và DE∥BCDE \parallel BC nên là hình bình hành, suy ra CE=BD=3CE = BD = 3 cm, DE=BC=4DE = BC = 4 cm.

Ẩn các đường tròn, các đường phụ, đoạn ABAB, BCBC và điểm BB; nối AA–DD, DD–EE, EE–CC (còn CC–AA đã có) được hình thang ADECADEC.

Kiểm tra lại đáp số. Chọn hệ trục với A(0;0)A(0;0), B(3;0)B(3;0). Từ AC=2AC = 2, BC=4BC = 4 tìm được C(−0,5; 152)C\left(-0{,}5;\ \dfrac{\sqrt{15}}{2}\right) (với 152≈1,94\tfrac{\sqrt{15}}{2} \approx 1{,}94). Lấy D(6;0)D(6;0). Dựng EE với CE∥ABCE \parallel AB (cùng tung độ với CC) và DE∥BCDE \parallel BC, được E(2,5; 152)E\left(2{,}5;\ \dfrac{\sqrt{15}}{2}\right). Khi đó:
- AD=6AD = 6 cm, AC=2AC = 2 cm;
- EC=∣2,5−(−0,5)∣=3EC = |2{,}5-(-0{,}5)| = 3 cm;
- DE=(6−2,5)2+(152)2=12,25+3,75=16=4DE = \sqrt{(6-2{,}5)^2 + \left(\tfrac{\sqrt{15}}{2}\right)^2} = \sqrt{12{,}25 + 3{,}75} = \sqrt{16} = 4 cm;
- AD∥ECAD \parallel EC (cùng phương ngang).

Vậy ADECADEC là hình thang với đáy lớn AD=6AD = 6 cm, đáy nhỏ EC=3EC = 3 cm, hai cạnh bên AC=2AC = 2 cm và DE=4DE = 4 cm, đúng yêu cầu.

Đáp số

Vẽ được hình thang ADECADEC có AD=6AD = 6 cm, EC=3EC = 3 cm, AC=2AC = 2 cm, DE=4DE = 4 cm (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.