Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Vận dụng 2 trang 16 SGK Toán 9

Bài 2. Giải hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thực hiện lần lượt các yêu cầu sau để tính số mililít dung dịch acid HCl nồng độ 20% và số mililít dung dịch acid HCl nồng độ 5% cần dùng để pha chế 2 lít dung dịch acid HCl nồng độ 10%.

a) Gọi xx là số mililít dung dịch acid HCl nồng độ 20%, yy là số mililít dung dịch acid HCl nồng độ 5% cần lấy. Hãy biểu thị qua xx và yy:
– Thể tích của dung dịch acid HCl 10% nhận được sau khi trộn lẫn hai dung dịch acid ban đầu.
– Tổng số mililít acid HCl nguyên chất có trong hai dung dịch acid này.

b) Sử dụng kết quả ở câu a, hãy lập một hệ hai phương trình bậc nhất với hai ẩn là xx, yy. Giải hệ phương trình này để tính số mililít cần lấy của mỗi dung dịch acid HCl ở trên.

Lời giải

a) Biểu thị qua xx và yy

Gọi xx (ml) là lượng dung dịch acid HCl nồng độ 20%20\% và yy (ml) là lượng dung dịch acid HCl nồng độ 5%5\% cần lấy (x>0, y>0x>0,\ y>0).

- Thể tích dung dịch thu được sau khi trộn: khi trộn hai dung dịch lại thì thể tích cộng lại, nên thể tích dung dịch acid HCl 10%10\% nhận được là:
x+y (ml).x+y\ \text{(ml)}.

- Tổng số mililít acid HCl nguyên chất: trong dung dịch 20%20\% có 20100x=0,2x\dfrac{20}{100}x=0{,}2x (ml) acid nguyên chất; trong dung dịch 5%5\% có 5100y=0,05y\dfrac{5}{100}y=0{,}05y (ml) acid nguyên chất. Vậy tổng lượng acid HCl nguyên chất trong hai dung dịch là:
0,2x+0,05y (ml).0{,}2x+0{,}05y\ \text{(ml)}.

b) Lập và giải hệ phương trình

Đổi 22 lít =2000=2000 ml. Ta cần pha chế 20002000 ml dung dịch nồng độ 10%10\%, nên:

- Thể tích dung dịch sau khi trộn bằng 20002000 ml:
x+y=2000.x+y=2000.

- Lượng acid HCl nguyên chất trong dung dịch 10%10\% thu được là 10100⋅2000=200\dfrac{10}{100}\cdot 2000=200 (ml). Vì lượng acid nguyên chất được bảo toàn khi trộn nên:
0,2x+0,05y=200.0{,}2x+0{,}05y=200.

Ta có hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn:
{x+y=20000,2x+0,05y=200\begin{cases} x+y=2000 \\ 0{,}2x+0{,}05y=200 \end{cases}

Từ phương trình thứ nhất suy ra y=2000−xy=2000-x. Thế vào phương trình thứ hai:
0,2x+0,05(2000−x)=2000{,}2x+0{,}05(2000-x)=200
0,2x+100−0,05x=2000{,}2x+100-0{,}05x=200
0,15x=1000{,}15x=100
x=1000,15=20003≈666,7.x=\dfrac{100}{0{,}15}=\dfrac{2000}{3}\approx 666{,}7.

Suy ra:
y=2000−20003=40003≈1333,3.y=2000-\dfrac{2000}{3}=\dfrac{4000}{3}\approx 1333{,}3.

Kiểm tra lại: x+y=20003+40003=2000x+y=\dfrac{2000}{3}+\dfrac{4000}{3}=2000 (ml) ✓; lượng acid nguyên chất =0,2⋅20003+0,05⋅40003=4003+2003=200=0{,}2\cdot\dfrac{2000}{3}+0{,}05\cdot\dfrac{4000}{3}=\dfrac{400}{3}+\dfrac{200}{3}=200 (ml) ✓.

Kết luận: Cần lấy khoảng 666,7666{,}7 ml dung dịch acid HCl nồng độ 20%20\% và khoảng 1333,31333{,}3 ml dung dịch acid HCl nồng độ 5%5\%.

Đáp số

Thể tích sau khi trộn: x+yx+y (ml); acid nguyên chất: 0,2x+0,05y0{,}2x+0{,}05y (ml)x=20003≈666,7x=\dfrac{2000}{3}\approx 666{,}7 ml (dung dịch 20%); y=40003≈1333,3y=\dfrac{4000}{3}\approx 1333{,}3 ml (dung dịch 5%)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.