Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 2.5 trang 30 SGK Toán 9

Bài 4. Phương trình quy về phương trình bậc nhất một ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai người cùng làm chung một công việc thì xong trong 8 giờ. Hai người cùng làm được 4 giờ thì người thứ nhất bị điều đi làm công việc khác. Người thứ hai tiếp tục làm việc trong 12 giờ nữa thì xong công việc. Gọi xx là thời gian người thứ nhất làm một mình xong công việc (đơn vị tính là giờ, x>0x>0).

a) Hãy biểu thị theo xx:
– Khối lượng công việc mà người thứ nhất làm được trong 1 giờ;
– Khối lượng công việc mà người thứ hai làm được trong 1 giờ.

b) Hãy lập phương trình theo xx và giải phương trình đó. Sau đó cho biết, nếu làm một mình thì mỗi người phải làm trong bao lâu mới xong công việc đó.

Lời giải

a) Biểu thị theo xx

Gọi xx (giờ) là thời gian người thứ nhất làm một mình xong công việc (x>0x>0). Ta coi cả công việc là 11 đơn vị.

– Trong 11 giờ, người thứ nhất làm được: 1x\dfrac{1}{x} (công việc).

– Hai người cùng làm chung thì xong trong 88 giờ, nên trong 11 giờ cả hai người làm được 18\dfrac{1}{8} công việc. Do đó trong 11 giờ, người thứ hai làm được:
18−1x (công việc).\frac{1}{8}-\frac{1}{x}\ \text{(công việc)}.

b) Lập và giải phương trình

Trong 44 giờ đầu hai người cùng làm được: 4⋅18=124\cdot\dfrac{1}{8}=\dfrac{1}{2} (công việc).

Sau đó người thứ hai làm một mình thêm 1212 giờ, làm được: 12(18−1x)12\left(\dfrac{1}{8}-\dfrac{1}{x}\right) (công việc).

Vì cả hai giai đoạn hoàn thành xong công việc nên tổng bằng 11:
12+12(18−1x)=1.\frac{1}{2}+12\left(\frac{1}{8}-\frac{1}{x}\right)=1.

Giải phương trình (với x≠0x\neq 0):
12+128−12x=1\frac{1}{2}+\frac{12}{8}-\frac{12}{x}=1
12+32−12x=1\frac{1}{2}+\frac{3}{2}-\frac{12}{x}=1
2−12x=12-\frac{12}{x}=1
12x=1\frac{12}{x}=1
x=12 (thỏa mãn x>0).x=12\ \text{(thỏa mãn }x>0).

Vậy người thứ nhất làm một mình xong công việc trong 1212 giờ.

Thời gian người thứ hai làm một mình: trong 11 giờ người thứ hai làm được
18−112=324−224=124 (công việc),\frac{1}{8}-\frac{1}{12}=\frac{3}{24}-\frac{2}{24}=\frac{1}{24}\ \text{(công việc)},
nên người thứ hai làm một mình xong công việc trong 2424 giờ.

Kiểm tra: Cùng làm 44 giờ được 12\dfrac{1}{2} công việc; người thứ hai làm thêm 1212 giờ được 12⋅124=1212\cdot\dfrac{1}{24}=\dfrac{1}{2} công việc. Tổng bằng 11 (đúng).

Kết luận: Nếu làm một mình, người thứ nhất cần 1212 giờ, người thứ hai cần 2424 giờ.

Đáp số

Người thứ nhất: 1x\dfrac{1}{x}; người thứ hai: 18−1x\dfrac{1}{8}-\dfrac{1}{x}x=12x=12; người thứ nhất 12 giờ, người thứ hai 24 giờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.