Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.1 trang 73 SGK Toán 9

Bài 12. Một số hệ thức giữa cạnh, góc trong tam giác vuông và ứng dụng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA. Tính các tỉ số lượng giác sin, côsin, tang, côtang của các góc nhọn BB và CC khi biết:

a) AB=8AB = 8 cm, BC=17BC = 17 cm;

b) AC=0,9AC = 0,9 cm, AB=1,2AB = 1,2 cm.

Lời giải

Nhận xét chung: Tam giác ABCABC vuông tại AA nên cạnh huyền là BCBC. Với góc nhọn BB: cạnh đối là ACAC, cạnh kề là ABAB; với góc nhọn CC: cạnh đối là ABAB, cạnh kề là ACAC. Ta dùng các công thức:

sin⁡=cạnh đốicạnh huyền,cos⁡=cạnh kềcạnh huyền,tan⁡=cạnh đốicạnh kề,cot⁡=cạnh kềcạnh đối.\sin = \dfrac{\text{cạnh đối}}{\text{cạnh huyền}},\quad \cos = \dfrac{\text{cạnh kề}}{\text{cạnh huyền}},\quad \tan = \dfrac{\text{cạnh đối}}{\text{cạnh kề}},\quad \cot = \dfrac{\text{cạnh kề}}{\text{cạnh đối}}.

a) AB=8AB = 8 cm, BC=17BC = 17 cm.

Áp dụng định lí Pythagore cho tam giác ABCABC vuông tại AA:

AC=BC2−AB2=172−82=289−64=225=15 (cm).AC = \sqrt{BC^2 - AB^2} = \sqrt{17^2 - 8^2} = \sqrt{289 - 64} = \sqrt{225} = 15 \text{ (cm)}.

*Góc BB* (đối AC=15AC = 15, kề AB=8AB = 8, huyền BC=17BC = 17):

sin⁡B=ACBC=1517;cos⁡B=ABBC=817;tan⁡B=ACAB=158;cot⁡B=ABAC=815.\sin B = \dfrac{AC}{BC} = \dfrac{15}{17};\quad \cos B = \dfrac{AB}{BC} = \dfrac{8}{17};\quad \tan B = \dfrac{AC}{AB} = \dfrac{15}{8};\quad \cot B = \dfrac{AB}{AC} = \dfrac{8}{15}.

*Góc CC* (đối AB=8AB = 8, kề AC=15AC = 15, huyền BC=17BC = 17):

sin⁡C=ABBC=817;cos⁡C=ACBC=1517;tan⁡C=ABAC=815;cot⁡C=ACAB=158.\sin C = \dfrac{AB}{BC} = \dfrac{8}{17};\quad \cos C = \dfrac{AC}{BC} = \dfrac{15}{17};\quad \tan C = \dfrac{AB}{AC} = \dfrac{8}{15};\quad \cot C = \dfrac{AC}{AB} = \dfrac{15}{8}.

(Kiểm tra: BB và CC phụ nhau nên sin⁡B=cos⁡C\sin B = \cos C, tan⁡B=cot⁡C\tan B = \cot C — đúng.)

b) AC=0,9AC = 0,9 cm, AB=1,2AB = 1,2 cm.

Áp dụng định lí Pythagore cho tam giác ABCABC vuông tại AA:

BC=AB2+AC2=1,22+0,92=1,44+0,81=2,25=1,5 (cm).BC = \sqrt{AB^2 + AC^2} = \sqrt{1,2^2 + 0,9^2} = \sqrt{1,44 + 0,81} = \sqrt{2,25} = 1,5 \text{ (cm)}.

*Góc BB* (đối AC=0,9AC = 0,9, kề AB=1,2AB = 1,2, huyền BC=1,5BC = 1,5):

sin⁡B=ACBC=0,91,5=35;cos⁡B=ABBC=1,21,5=45;\sin B = \dfrac{AC}{BC} = \dfrac{0,9}{1,5} = \dfrac{3}{5};\quad \cos B = \dfrac{AB}{BC} = \dfrac{1,2}{1,5} = \dfrac{4}{5};

tan⁡B=ACAB=0,91,2=34;cot⁡B=ABAC=1,20,9=43.\tan B = \dfrac{AC}{AB} = \dfrac{0,9}{1,2} = \dfrac{3}{4};\quad \cot B = \dfrac{AB}{AC} = \dfrac{1,2}{0,9} = \dfrac{4}{3}.

*Góc CC* (đối AB=1,2AB = 1,2, kề AC=0,9AC = 0,9, huyền BC=1,5BC = 1,5):

sin⁡C=ABBC=1,21,5=45;cos⁡C=ACBC=0,91,5=35;\sin C = \dfrac{AB}{BC} = \dfrac{1,2}{1,5} = \dfrac{4}{5};\quad \cos C = \dfrac{AC}{BC} = \dfrac{0,9}{1,5} = \dfrac{3}{5};

tan⁡C=ABAC=1,20,9=43;cot⁡C=ACAB=0,91,2=34.\tan C = \dfrac{AB}{AC} = \dfrac{1,2}{0,9} = \dfrac{4}{3};\quad \cot C = \dfrac{AC}{AB} = \dfrac{0,9}{1,2} = \dfrac{3}{4}.

(Kiểm tra: sin⁡B=cos⁡C=35\sin B = \cos C = \dfrac{3}{5}, tan⁡B=cot⁡C=34\tan B = \cot C = \dfrac{3}{4} — phù hợp vì BB, CC phụ nhau.)

Đáp số

a) AC = 15 cm; sin B = 15/17, cos B = 8/17, tan B = 15/8, cot B = 8/15; sin C = 8/17, cos C = 15/17, tan C = 8/15, cot C = 15/8b) BC = 1,5 cm; sin B = 3/5, cos B = 4/5, tan B = 3/4, cot B = 4/3; sin C = 4/5, cos C = 3/5, tan C = 4/3, cot C = 3/4

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.