Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Hoạt động 3 trang 106 SGK Toán 9

Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trên Hình 5.35a, ta có OO′>OA+O′BOO' > OA + O'B; trên Hình 5.35b, ta có OO′<OA−O′BOO' < OA - O'B. Trong mỗi trường hợp, hãy vẽ hai đường tròn (O;OA)(O; OA) và (O′;OB)(O'; OB) và cho biết hai đường tròn đó có điểm chung nào không.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 106 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.35 gồm hai trường hợp, mỗi trường hợp là bốn điểm thẳng hàng trên một đường thẳng.
a) Thứ tự các điểm từ trái sang phải: O, A, B, O′ (A và B nằm giữa O và O′). Suy ra OO′ > OA + O′B.
b) Thứ tự các điểm từ trái sang phải: O, O′, B, A (O′ và B nằm giữa O và A). Suy ra OO′ < OA − O′B.

Lời giải

Đặt bán kính của hai đường tròn là R=OAR = OA (đường tròn (O;OA)(O; OA)) và r=O′Br = O'B (đường tròn (O′;O′B)(O'; O'B)).

a) Trường hợp OO′>OA+O′BOO' > OA + O'B (Hình 5.35a)

Các điểm thẳng hàng theo thứ tự O,A,B,O′O, A, B, O', nên:
OO′>OA+O′B=R+r.OO' > OA + O'B = R + r.

Ta vẽ đường tròn (O;OA)(O; OA) tâm OO bán kính R=OAR = OA và đường tròn (O′;O′B)(O'; O'B) tâm O′O' bán kính r=O′Br = O'B. Vì khoảng cách giữa hai tâm lớn hơn tổng hai bán kính:
OO′>R+rOO' > R + r
nên điểm AA của đường tròn (O)(O) và điểm BB của đường tròn (O′)(O') còn cách nhau đoạn AB>0AB > 0, mỗi đường tròn nằm hẳn về một phía. Do đó hai đường tròn nằm ngoài nhau và không có điểm chung nào.

b) Trường hợp OO′<OA−O′BOO' < OA - O'B (Hình 5.35b)

Các điểm thẳng hàng theo thứ tự O,O′,B,AO, O', B, A, nên:
OO′<OA−O′B=R−r.OO' < OA - O'B = R - r.

Ta vẽ đường tròn (O;OA)(O; OA) tâm OO bán kính R=OAR = OA và đường tròn (O′;O′B)(O'; O'B) tâm O′O' bán kính r=O′Br = O'B. Vì khoảng cách giữa hai tâm nhỏ hơn hiệu hai bán kính:
OO′<R−r,OO' < R - r,
nên toàn bộ đường tròn nhỏ (O′;O′B)(O'; O'B) nằm bên trong đường tròn lớn (O;OA)(O; OA) (đường tròn này đựng đường tròn kia). Do đó hai đường tròn không có điểm chung nào.

Đáp số

Hai đường tròn ở ngoài nhau, không có điểm chungĐường tròn (O)(O) đựng đường tròn (O′)(O'), không có điểm chung

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.