Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.36 trang 112 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường tròn (O)(O) đường kính BCBC và điểm AA (khác BB và CC).

a) Chứng minh rằng nếu AA nằm trên (O)(O) thì ABCABC là một tam giác vuông; ngược lại, nếu ABCABC là tam giác vuông tại AA thì AA nằm trên (O)(O).
Cho đường tròn (O)(O) đường kính BCBC và điểm AA (khác BB và CC).

b) Giả sử AA là một trong hai giao điểm của đường tròn (B;BO)(B; BO) với đường tròn (O)(O). Tính các góc của tam giác ABCABC.

c) Với cùng giả thiết câu b, tính độ dài cung ACAC và diện tích hình quạt nằm trong (O)(O) giới hạn bởi các bán kính OAOA và OCOC, biết rằng BC=6BC = 6 cm.

Lời giải

a) *Chiều thuận:* Giả sử AA nằm trên (O)(O). Vì BCBC là đường kính nên BAC^\widehat{BAC} là góc nội tiếp chắn nửa đường tròn, do đó BAC^=90∘\widehat{BAC} = 90^\circ. Vậy tam giác ABCABC vuông tại AA.

*Chiều đảo:* Giả sử tam giác ABCABC vuông tại AA. Gọi OO là trung điểm của BCBC, khi đó AOAO là đường trung tuyến ứng với cạnh huyền BCBC nên AO=BC2=OB=OCAO = \dfrac{BC}{2} = OB = OC. Suy ra AA cách OO một khoảng bằng bán kính BC2\dfrac{BC}{2}, tức là AA nằm trên đường tròn (O)(O) đường kính BCBC (đpcm).

b) Vì AA là giao điểm của (B; BO)(B;\,BO) với (O)(O) nên:
- BA=BOBA = BO (bán kính đường tròn (B; BO)(B;\,BO)),
- OA=OBOA = OB (bán kính đường tròn (O)(O)).

Mà OB=OA=BC2OB = OA = \dfrac{BC}{2}, do đó OA=OB=BAOA = OB = BA, nên tam giác OABOAB đều ⇒ABO^=60∘\Rightarrow \widehat{ABO} = 60^\circ.

Vì OO nằm trên BCBC nên ABC^=ABO^=60∘\widehat{ABC} = \widehat{ABO} = 60^\circ.

Theo câu a), AA nằm trên (O)(O) đường kính BCBC nên BAC^=90∘\widehat{BAC} = 90^\circ.

Do đó ACB^=180∘−90∘−60∘=30∘\widehat{ACB} = 180^\circ - 90^\circ - 60^\circ = 30^\circ.

Vậy tam giác ABCABC có A^=90∘, B^=60∘, C^=30∘\widehat{A} = 90^\circ,\ \widehat{B} = 60^\circ,\ \widehat{C} = 30^\circ.

c) Với BC=6BC = 6 cm thì bán kính R=OA=OC=BC2=3R = OA = OC = \dfrac{BC}{2} = 3 cm.

Vì tam giác OABOAB đều nên AOB^=60∘\widehat{AOB} = 60^\circ. Do B, O, CB,\,O,\,C thẳng hàng nên:
AOC^=180∘−AOB^=180∘−60∘=120∘.\widehat{AOC} = 180^\circ - \widehat{AOB} = 180^\circ - 60^\circ = 120^\circ.

Độ dài cung ACAC (ứng với góc ở tâm 120∘120^\circ):
l=πRn180=π⋅3⋅120180=2π≈6,28 (cm).l = \frac{\pi R n}{180} = \frac{\pi \cdot 3 \cdot 120}{180} = 2\pi \approx 6{,}28\ (\text{cm}).

Diện tích hình quạt tròn giới hạn bởi hai bán kính OA, OCOA,\,OC (góc ở tâm 120∘120^\circ):
S=πR2n360=π⋅32⋅120360=3π≈9,42 (cm2).S = \frac{\pi R^2 n}{360} = \frac{\pi \cdot 3^2 \cdot 120}{360} = 3\pi \approx 9{,}42\ (\text{cm}^2).

Đáp số

đpcmA^=90∘, B^=60∘, C^=30∘\widehat{A}=90^\circ,\ \widehat{B}=60^\circ,\ \widehat{C}=30^\circĐộ dài cung AC=2π≈6,28AC = 2\pi \approx 6{,}28 cm; diện tích hình quạt =3π≈9,42= 3\pi \approx 9{,}42 cm²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.