Giải Bài 6.7 trang 9 SGK Toán 9
Đề bài
Một cổng vòm được thiết kế dạng parabol như Hình 6.8. Biết chiều rộng của chân cổng là m và chiều cao của cổng là m.
a) Tìm hệ số dựa vào các dữ kiện trên. Từ đó, tính độ dài đoạn biết cách điểm chính giữa cổng là 2 m.
b) Để vận chuyển hàng qua cổng, người ta dự định sử dụng một xe tải có chiều rộng 2 m, chiều cao 3 m. Hỏi xe tải này có thể đi qua được cổng vòm đó hay không?
Hình 6.8: Hệ trục toạ độ Oxy với O là đỉnh của parabol (đỉnh cổng). Parabol màu xanh mở xuống dưới, dạng . Trục x nằm ngang tại đỉnh cổng (chia độ từ -4 đến 5), trục y hướng lên. Mặt đất là đường nằm ngang ở độ cao y = -4,5. Chân cổng: điểm A ở bên trái và điểm B ở bên phải trên mặt đất, AB = 6 m (A tại x = -3, B tại x = 3). I là chân đường cao ở giữa (gốc chiếu của O xuống mặt đất), OI = 4,5 m (chiều cao cổng). Điểm H trên mặt đất cách I là 2 m (H tại x = 2), điểm K là giao của đường thẳng đứng qua H với parabol, K nằm trên vòm cổng (khoảng x = 2, y ≈ -2). Khoảng cách IH = 2 m được ghi trên mặt đất. Chiều cao 4,5 m được đánh dấu bên phải giữa trục x và mặt đất.
Lời giải
a) Tìm hệ số và tính độ dài .
Chọn hệ trục toạ độ như Hình 6.8, gốc là đỉnh của cổng vòm, parabol có dạng .
Vì chiều rộng chân cổng m nên và đối xứng qua trục , có hoành độ và .
Chiều cao cổng m nên hai chân cổng , nằm ở mặt đất, thấp hơn đỉnh là m, tức có tung độ .
Vậy điểm thuộc parabol. Thay vào :
Do đó hàm số là .
Điểm cách điểm chính giữa là m nên có hoành độ ; điểm nằm trên vòm cổng (thuộc parabol) với cùng hoành độ . Tung độ của là:
nằm trên mặt đất nên . Vậy:
Vậy và m.
b) Xe tải có đi qua được cổng vòm hay không?
Xe tải rộng m nên khi đi chính giữa cổng, hai bên thành xe cách trục là m, tức ứng với hoành độ và .
Tại , chiều cao của cổng (khoảng cách từ mặt đất tới vòm) là:
nên chiều cao cổng tại vị trí đó bằng:
Do cổng đối xứng nên tại chiều cao cũng là m. Như vậy trong suốt bề rộng của xe (), chiều cao thấp nhất của vòm cổng là m (đạt tại hai mép ).
Vì chiều cao của xe là m m nên xe tải đi qua được cổng vòm.
Vậy xe tải này có thể đi qua được cổng vòm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.