Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.26 trang 24 SGK Toán 9

Bài 20. Định lí Viète và ứng dụng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng tỏ rằng nếu phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm là x1x_1 và x2x_2 thì đa thức ax2+bx+cax^2 + bx + c phân tích được thành nhân tử như sau:
ax2+bx+c=a(x−x1)(x−x2).ax^2 + bx + c = a(x - x_1)(x - x_2).
Áp dụng: Phân tích các đa thức sau thành nhân tử:

a) x2+11x+18x^2 + 11x + 18;

b) 3x2+5x−23x^2 + 5x - 2.

Lời giải

Chứng minh:

Giả sử phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 (với a≠0a \neq 0) có hai nghiệm x1x_1 và x2x_2. Theo định lí Viète, ta có:
x1+x2=−ba,x1x2=ca.x_1 + x_2 = -\frac{b}{a}, \qquad x_1 x_2 = \frac{c}{a}.

Xét tích a(x−x1)(x−x2)a(x - x_1)(x - x_2):
a(x−x1)(x−x2)=a[x2−(x1+x2)x+x1x2].a(x - x_1)(x - x_2) = a\big[x^2 - (x_1 + x_2)x + x_1 x_2\big].

Thay x1+x2=−bax_1 + x_2 = -\dfrac{b}{a} và x1x2=cax_1 x_2 = \dfrac{c}{a} vào, ta được:
a[x2−(−ba)x+ca]=a[x2+bax+ca]=ax2+bx+c.a\left[x^2 - \left(-\frac{b}{a}\right)x + \frac{c}{a}\right] = a\left[x^2 + \frac{b}{a}x + \frac{c}{a}\right] = ax^2 + bx + c.

Vậy ax2+bx+c=a(x−x1)(x−x2)ax^2 + bx + c = a(x - x_1)(x - x_2) (đpcm).

Áp dụng:

a) Phân tích x2+11x+18x^2 + 11x + 18.

Xét phương trình x2+11x+18=0x^2 + 11x + 18 = 0 (ở đây a=1, b=11, c=18a = 1,\ b = 11,\ c = 18).

Ta có Δ=b2−4ac=112−4⋅1⋅18=121−72=49>0\Delta = b^2 - 4ac = 11^2 - 4 \cdot 1 \cdot 18 = 121 - 72 = 49 > 0, nên Δ=7\sqrt{\Delta} = 7.

Phương trình có hai nghiệm:
x1=−11+72=−2,x2=−11−72=−9.x_1 = \frac{-11 + 7}{2} = -2, \qquad x_2 = \frac{-11 - 7}{2} = -9.

Áp dụng kết quả trên với a=1a = 1:
x2+11x+18=(x−(−2))(x−(−9))=(x+2)(x+9).x^2 + 11x + 18 = \big(x - (-2)\big)\big(x - (-9)\big) = (x + 2)(x + 9).

Kiểm tra lại: (x+2)(x+9)=x2+9x+2x+18=x2+11x+18(x + 2)(x + 9) = x^2 + 9x + 2x + 18 = x^2 + 11x + 18 (đúng).

b) Phân tích 3x2+5x−23x^2 + 5x - 2.

Xét phương trình 3x2+5x−2=03x^2 + 5x - 2 = 0 (ở đây a=3, b=5, c=−2a = 3,\ b = 5,\ c = -2).

Ta có Δ=b2−4ac=52−4⋅3⋅(−2)=25+24=49>0\Delta = b^2 - 4ac = 5^2 - 4 \cdot 3 \cdot (-2) = 25 + 24 = 49 > 0, nên Δ=7\sqrt{\Delta} = 7.

Phương trình có hai nghiệm:
x1=−5+72⋅3=26=13,x2=−5−72⋅3=−126=−2.x_1 = \frac{-5 + 7}{2 \cdot 3} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}, \qquad x_2 = \frac{-5 - 7}{2 \cdot 3} = \frac{-12}{6} = -2.

Áp dụng kết quả trên với a=3a = 3:
3x2+5x−2=3(x−13)(x−(−2))=3(x−13)(x+2)=(3x−1)(x+2).3x^2 + 5x - 2 = 3\left(x - \frac{1}{3}\right)\big(x - (-2)\big) = 3\left(x - \frac{1}{3}\right)(x + 2) = (3x - 1)(x + 2).

Kiểm tra lại: (3x−1)(x+2)=3x2+6x−x−2=3x2+5x−2(3x - 1)(x + 2) = 3x^2 + 6x - x - 2 = 3x^2 + 5x - 2 (đúng).

Đáp số

đpcmx2+11x+18=(x+2)(x+9)x^2 + 11x + 18 = (x + 2)(x + 9)3x2+5x−2=(3x−1)(x+2)3x^2 + 5x - 2 = (3x - 1)(x + 2)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.