Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.31 trang 27 SGK Toán 9

Bài 21. Giải bài toán bằng cách lập phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một máy bay khởi hành từ Hà Nội vào Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó nghỉ 96 phút và tiếp tục bay về Hà Nội với vận tốc lớn hơn vận tốc lúc đi là 100 km/h. Tổng thời gian của cả hành trình, kể từ khi xuất phát từ Hà Nội đến khi quay về Hà Nội là 6 giờ. Tính vận tốc của máy bay lúc đi, biết quãng đường bay Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh dài khoảng 1 200 km.

Lời giải

Gọi ẩn và điều kiện

Gọi vận tốc của máy bay lúc đi (Hà Nội → TP. Hồ Chí Minh) là xx (km/h), điều kiện x>0x>0.

Khi đó vận tốc lúc về (TP. Hồ Chí Minh → Hà Nội) là x+100x+100 (km/h).

Biểu diễn thời gian

Đổi thời gian nghỉ: 9696 phút =9660=1,6=\dfrac{96}{60}=1{,}6 (giờ).

Quãng đường mỗi chiều là 1 2001\,200 km nên:

- Thời gian bay lúc đi là 1200x\dfrac{1200}{x} (giờ).
- Thời gian bay lúc về là 1200x+100\dfrac{1200}{x+100} (giờ).

Tổng thời gian cả hành trình (gồm cả thời gian nghỉ) là 66 giờ, nên ta có phương trình:

1200x+1200x+100+1,6=6.\dfrac{1200}{x}+\dfrac{1200}{x+100}+1{,}6=6.

Giải phương trình

1200x+1200x+100=4,4.\dfrac{1200}{x}+\dfrac{1200}{x+100}=4{,}4.

Quy đồng với mẫu chung x(x+100)x(x+100):

1200(x+100)+1200x=4,4 x(x+100).1200(x+100)+1200x=4{,}4\,x(x+100).

2400x+120000=4,4x2+440x.2400x+120000=4{,}4x^{2}+440x.

4,4x2−1960x−120000=0.4{,}4x^{2}-1960x-120000=0.

Chia hai vế cho 0,40{,}4:

11x2−4900x−300000=0.11x^{2}-4900x-300000=0.

Ta có Δ=(−4900)2−4⋅11⋅(−300000)=24 010 000+13 200 000=37 210 000\Delta = (-4900)^{2}-4\cdot 11\cdot(-300000)=24\,010\,000+13\,200\,000=37\,210\,000, suy ra Δ=6100\sqrt{\Delta}=6100.

x1=4900+61002⋅11=1100022=500;x2=4900−610022=−120022<0.x_{1}=\dfrac{4900+6100}{2\cdot 11}=\dfrac{11000}{22}=500;\qquad x_{2}=\dfrac{4900-6100}{22}=\dfrac{-1200}{22}<0.

Đối chiếu điều kiện x>0x>0: nhận x=500x=500, loại x2x_2.

Kiểm tra lại đáp số

Vận tốc lúc đi 500500 km/h → thời gian đi 1200500=2,4\dfrac{1200}{500}=2{,}4 giờ.

Vận tốc lúc về 600600 km/h → thời gian về 1200600=2\dfrac{1200}{600}=2 giờ.

Tổng: 2,4+2+1,6=62{,}4+2+1{,}6=6 (giờ) — đúng với đề bài.

Kết luận: Vận tốc của máy bay lúc đi là 500500 km/h.

Đáp số

Vận tốc lúc đi: 500 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.